ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΟΥΣΤΑΚΗ
O ναός του Απόλλωνα στη Μίλητο

Την προηγούμενη εβδομάδα βρέθηκα ξανά στη Μικρά Ασία. Αυτή τη φορά στη Σμύρνη και στην Ερυθραία.
Αυτό το κομμάτι της  Μικράς Ασίας έχει για μένα και την οικογένειά μου ιδιαίτερη σημασία, αφού η μάνα μου γεννήθηκε στη Σμύρνη και ο πατέρας μου στα Βουρλά. Είναι δικαιολογημένη λοιπόν η όποια αδυναμία μου για αυτή την περιοχή.
Συμμετείχα σε μια εκδρομή που είχε διοργανωθεί για το Α΄ΚΑΠΗ  Κηφισιάς και όπου συμμετείχαν εκτός από την επικεφαλής, την κα Πιτίδη και άλλοι δύο, εκτός από μένα, δημοτικοί σύμβουλοι και … όλες γυναίκες!

Δεν είναι η πρώτη φορά που επισκέπτομαι την περιοχή, αλλά κάθε φορά «ανακαλύπτω» κάτι ακόμη, και πάντα τα ίδια συναισθήματα με συντροφεύουν.
Στη Σμύρνη, την Κυριακή το πρωί παρακολουθήσαμε την λειτουργία στην Αγ. Φωτεινή, η εκκλησία, ως γνωστόν,  δεν έχει την παραμικρή σχέση με την Αγ. Φωτεινή της Σμύρνης που κάηκε. Είναι ένας μικρός ολλανδέζικος  χριστιανικός ναός που έχει μετατραπεί σε ορθόδοξο, και λειτουργεί συνήθως κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα. Εκεί λοιπόν έζησα μια πρωτόγνωρη εμπειρία, την οποία δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα με άγγιζε τόσο. Ήταν αυτή καθ’ αυτή η λειτουργία! Υπήρχαν, εκτός από μας, ο Υποπρόξενος, ο εκπρόσωπός μας στο ΝΑΤΟ μαζί με τη γυναίκα  και το παιδί τους, καθώς και άλλοι άνδρες και γυναίκες στρατιωτικοί με τις οικογένειές τους , που υπηρετούν στη Σμύρνη σε διάφορους τομείς. Ακόμη και άλλοι κάτοικοι της γύρω περιοχής  με τα παιδιά και τα εγγόνια τους, μικρά παιδιά, που πήραν την  πρώτη τους μετάληψη μετά τη βάφτισή τους, νεαρά κορίτσια και αγόρια, που με σεβασμό και κατάνυξη προσήλθαν στο κάλεσμα, θαρρείς, της Ελλάδας! Η εκκλησία ήταν γεμάτη. Νόμιζα ότι θα  ήμασταν μόνο εμείς, οι εκδρομείς και ο παπάς, που είχε έρθει από τη Μυτιλήνη.
Δυσκολεύομαι να περιγράψω τα συναισθήματά μου της στιγμής. Είχα την εντύπωση ότι όλη η Ελλάδα ήταν εκεί. Ότι οι παππούδες και οι γιαγιάδες μου ήτανε παρόντες, ότι τους έβλεπα να παρακολουθούν ντυμένοι στα καλά τους, όπως όλοι εκεί γύρω. Eίχα την εντύπωση ότι μου χαμογελούσαν, ότι κάπου με άγγιζαν και επικροτούσαν την εκεί παρουσία μου. Προσπάθησα με τρόπο να κρύψω τη συγκίνησή μου. Πρόλαβα κάποια δάκρυα την ώρα που άρχισαν να φεύγουν από τα μάτια μου. Δεν ήθελα να δουν οι άλλοι τι μου συμβαίνει.
Τη στιγμή που βγήκε ο παπάς στην Ωραία Πύλη με το Άγιο Δισκοπότηρο καλώντας τους πιστούς να μεταλάβουν των Θείων Δώρων,  νόμιζα ότι έβλεπα να ζωντανεύει όλη η ιστορία της γενιάς μας, κάτι σαν θαύμα να είχε γίνει.
Είδα τα μικρά με τις μαμάδες τους να μεταλαμβάνουν, είδα νέους και νέες και κάποιους  από τους δικούς μας εκδρομείς  να δέχονται με σεβασμό και κατάνυξη την θεία κοινωνία. Ήταν η μοναδική στιγμή στη ζωή μου, που αισθάνθηκα ότι ήθελα να μεταλάβω, ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα με είχε συνεπάρει, αλλά ντρεπόμουν να πάω, είχα φάει το πρωί. Πώς να το τολμήσω; Όταν είδα και κάποιους άλλους που είχαν φάει πρωινό το αποφάσισα, όμως εκείνη τη στιγμή έφυγε προς το ιερό ο παπάς, αφού δεν είδε κανέναν άλλο να περιμένει. Έτσι μου έμεινε ένα ανεκπλήρωτο κενό. Είναι πολύ δύσκολο να αισθανθώ ξανά την ίδια πραγματική επιθυμία. Θέλω να ξαναπάω, για να εκπληρώσω αυτή μου την ανάγκη. Εγώ, η χειρότερη των χριστιανών.
Νομίζω ότι μέσα μου ξύπνησαν όλοι οι πρόγονοί μου και μου ζήτησαν να το κάνω γι’ αυτούς, εκεί στον τόπου που γεννήθηκαν και που ποτέ δεν απαρνήθηκαν, ούτε ξέχασαν όσο ζούσαν.
Οι στίχοι του Σεφέρη τριγύριζαν στο μυαλό μου:
«Οι παλαιοί νεκροί ξεφύγαν από τον κύκλο και αναστηθήκαν
και χαμογελάνε μέσα στην παράξενη ησυχία» (1)
Μετά το τέλος της λειτουργίας ανταλλάξαμε κουβέντες με τους νέους μας φίλους, σαν να τους γνωρίζαμε πολλά χρόνια πριν, έτσι απλά και αυθόρμητα. Μας ένωνε ένα κοινό παρελθόν, οι ρίζες μας, αλλά και το παρόν και το μέλλον.
Δεν μας έκανε καρδιά να χωρίσουμε. Διαλυθήκαμε αφού μερικοί από μας υποσχεθήκα-με ότι θα ξαναβρεθούμε στον  ίδιο τόπο μιαν άλλη φορά, σύντομα!
Με την ψυχή γεμάτη συγκίνηση ξεκινήσαμε για να επισκεφθούμε την Αλικαρνασσό.
Το φυσικό τοπίο οικείο, θαρρείς πως ταξίδευες μέσα στην Ελλάδα. Αν δεν ξεπροβάλλανε οι διάφορες νεόκτιστες πόλεις πυκνοδομημένες όσο πουθενά αλλού και με αυθαίρετες ολόκληρες πολυκατοικίες, αμέτρητες, θα ξεγελιώσουν  σίγουρα. ¨Ένα ακόμη στοιχείο διαφοροποίησης ήταν οι δορυφορικές  κεραίες σε κάθε μπαλκόνι και η τούρκικη σημαία σ’ όλα σχεδόν τα κτίρια δημόσια και μη. Παντού ήταν φανερή η παρουσία ενός εθνικιστικού κράτους. Πάνω στα βουνά κυμάτιζαν σημαίες που ήταν ορατές από χιλιόμετρα και γενικά τα εθνικά τους σύμβολα ήταν πανταχού παρόντα, και βέβαια σε  κάθε κεντρική πλατεία και του πιο μικρού χωριού υπάρχει ένα άγαλμα του «ακατανόμαστου», κατά τον Θοδωρή,  ήρωά τους. Στη Σμύρνη είναι καβάλα στ’ άλογο και με το χέρι τεντωμένο δείχνει προς την Δύση, όπου και το όραμά του. Στο δε βάθρο είναι πάντα γραμμένο κάτι που αναφέρεται στις 9 Σεπτέμβρη του 1922, δηλαδή στη Μικρασιατική καταστροφή.
Εκείνο που με θύμωσε ήταν η προσπάθειά των γειτόνων μας να υποβαθμίσουν με διάφορους τρόπους την ελληνική προέλευση των αρχαίων μνημείων.
Ήταν φανερή η προσπάθεια παραποίησης της ιστορίας. Επιμένουν να ανακατεύουν κάτι, σχεδόν πάντα πρόσφατο, δικό τους, σ’ όλες τις αναστηλώσεις και ανασκαφές. Υπάρχει διάχυτη η πρόθεση να φανούν ως διάδοχοι αυτής της ιστορίας, παρ’ όλο που οι ίδιες οι επιγραφές, σ’ όλα τα μνημεία, αρχαία η βυζαντινά, κραυγάζουν την αλήθεια της γέννησής τους.
Αυτή την αναμφισβήτητη μαρτυρία προσπαθούν να παραποιήσουν γράφοντας στις διάφορες ενημερωτικές ταμπέλες ότι αναστηλώνουν την «παράδοσή τους»!
Θέλεις δεν θέλεις, τέτοιες ανιστόρητες αναφορές σε θυμώνουν, όταν μάλιστα είσαι έλληνας…!
Τσεσμές, Κάτω Παναγιά, Ρεϊζντερε, Αλάτσατα και Βουρλά, ήταν τα πρώτα χωριά που επισκεφθήκαμε  στη γη της Ιωνίας. Στα Αλάτσατα επισκεφθήκαμε τον  Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου, ο οποίος αναστηλώνεται και αποκαλύπτεται το περίφημο τέμπλο του Γιάννη Χαλεπά καθώς και οι διάφορες αγιογραφίες, που κοσμούν το ναό.
Επισκεφθήκαμε τα Βουρλά, τη γενέτειρα του πατέρα μου.  Δυστυχώς είδαμε ελάχιστα πράγματα, δηλαδή εκεί που πηγαίνουν όλοι οι τουρίστες, στη Σκάλα των Βούρλων, που από την τελευταία φορά που την είδα έχει γίνει αγνώριστη και βέβαια, το φερόμενο ως «σπίτι του Σεφέρη», δίπλα στη Σκάλα. Διαμαρτυρήθηκα στον ξεναγό, λέγοντας ότι αυτό δεν είναι το σπίτι όπου ο Σεφέρης  παραθέριζε τα καλοκαίρια, αλλά  οι αποθήκες σταφίδας που είχε για τις εμπορικές του δραστηριότητες ο παππούς του. Και ως ήταν αναμενόμενο, πήρα την πιο απλή απάντηση «μα έτσι γράφει πάνω στο κτίριο», που σημειωτέον σήμερα λειτουργεί ως ξενοδοχείο με το όνομα «Σεφέρ». Όχι, που δεν θα τον υιοθετούσαν! Όλοι λοιπόν, Έλληνες και ξένοι νόμιζαν ότι πρόκειται για το σπίτι του Σεφέρη.
Μετά την Αλικαρνασσό πήγαμε στο Κουσάντασι. Ένα νέο τόπο παραθερισμού, όπου υποδέχεται θαλαμηγούς απ’ όλη την Ευρώπη και προσπαθεί να αποκτήσει τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα των νησιών του Αιγαίου με αδυναμία στη Μύκονο. Ο ξεναγός μας είπε με περηφάνια ότι «μοιάζει στη Μύκονο».
Είναι γεγονός ότι προσπαθούν! Έχουν κάποιους ανεμόμυλους μισογκρεμισμένους, στη κορυφή ενός κοντινού λόφου, και γκαμήλες με γκαμηλιέρηδες  που σε προσκαλούν να βγεις φωτογραφία πάνω στην καμήλα. Κάτι παρόμοιο με εκείνο που γίνεται στις πυραμίδες στην Αίγυπτο!
Με τίποτα δεν τους βγαίνει η Μύκονος, ακόμη και αν προσπαθούν να αντιγράψουν τις απολήξεις στα δώματα  ή όταν χρησιμοποιούν τις κελυφωτές στέγες της Σαντορίνης. Το αποτέλεσμα είναι καρικατούρα. Πρόκειται για μια κάκιστη, επιφανειακή απομίμηση, που όμως τους εξασφαλίζει τουρίστες από την Ευρώπη.
Επισκεφθήκαμε τα αρχαία μνημεία της Μιλήτου και της Πριήνης. Γεμίσαμε την ύπαρξή μας, με αρμονία, ποιότητα, έμπνευση, γνώση και δέος, για ό,τι αυτοί οι χώροι περιείχαν και για ό,τι σημαίνουν για μας και την ανθρωπότητα.
Μαζί μας αισθάνθηκα μια παρουσία αόρατη να παρακολουθεί και να ταξιδεύει:
«…σ’ άκρες ιωνικές, σ’ άδεια κοχύλια θεάτρων
όπου μοναχά η σαύρα σέρνεται στη στεγνή πέτρα,
κι’ εγώ τον ρώτησα: «Κάποτε θα ξαναγεμίσουν;»
Και μ’ αποκρίθηκε: «Μπορεί την ώρα του θανάτου». (2)

___________
1.  Γ. Σεφέρης  « ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ  ΚΑ΄»
2. Γ. Σεφέρης  « ΜΝΗΜΗ  Β΄(Έφεσος)»

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.