242-arxaia.jpgΤο ενδιαφέρον των αρχαιολόγων για ευρήματα στο Μορτερό αναζωπυρώνεται,
όχι όμως και για τον δήμο μας που εξαντλεί τα ιστορικά στοιχεία του μόλις στο 1923 μ.Χ.

Μέχρι σήμερα η Νέα Ερυθραία γνωρίζει μόνο τη νεώτερη και σύγχρονη ιστορία της. Είναι κυρίως η προσφυγική ιστορία της, ενώ πολύ λίγα έως ανύπαρκτα πράγματα έχουν λεχθεί και λιγότερα έχουν γραφεί για την περίοδο της Αρχαιότητας. Για την Αρχαιολογική Υπηρεσία, η ιστορική αυτή περίοδος στα βόρεια προάστια της Αττικής εξαντλείται κάπου στην Κηφισιά, καθώς είναι πολύ λίγα τα αξιόλογα ευρήματα από εκεί και πάνω.
Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων αναζωπυρώνεται για την περιοχή του Μορτερού, όπου η ραγδαία οικοδομική ανάπτυξη της περιοχής φέρνει στο φως συχνά-πυκνά, σημαντικά ευρήματα. Το ίδιο, πάντως, δεν μπορούμε να πούμε ότι ισχύει και για τον δήμο μας, που αρκείται να αντλεί τα ιστορικά στοιχεία του από το 1923 και εντεύθεν. Η πρώτη ανασκαφή που έγινε από τη Β Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στη Νέα Ερυθραία πριν από δυο περίπου χρόνια, έπειτα από υπόδειξη ιδιοκτήτη οικοπέδου στην οδό Οινουσσών, έφερε στο φως ένα κτιριακό συγκρότημα της κλασικής Αρχαιότητας, που σύμφωνα με τα όσα σημείωνε τότε η υπηρεσία, θα μπορούσε να δώσει την πρώτη τεκμηριωμένη επιστημονική απάντηση για την ιστορία της περιοχής. Επρόκειτο για αρχαία αγροικία που χρονολογείται στον 5ο-4ο αιώνα π.Χ. και εγκαταλείφθηκε κατά την Ελληνιστική περίοδο. Όπως έλεγαν τότε οι αρχαιολόγοι, η ανακάλυψη αυτή μπορεί να μην τεκμηριώνει την ύπαρξη ενός οργανωμένου πυρήνα οικισμού στην περιοχή, ίσως όμως να αποτελεί ένδειξη ύπαρξης ενός πλησιέστερου οικιστικού κέντρου κατά την αρχαιότητα, το οποίο ίσως θα είχαμε την τύχη στο μέλλον να το εντοπίσουμε.
Η ανασκαφή στην οδό Οινουσσών διήρκεσε τρεις μήνες και σταμάτησε τον Νοέμβριο του 2005. Σήμερα, πάνω από τα ερείπια του αρχαίου αυτού κτιριακού συγκροτήματος δεσπόζουν νεόδμητες μεζονέτες που έθαψαν για τα καλά στα θεμέλιά τους τα μυστικά μιας άλλης εποχής για την πόλη των Μικρασιατών, οι οποίοι και την εποίκισαν φυσικά πάρα πολλούς αιώνες αργότερα. Με δεδομένη και μια δεύτερη ανασκαφή από τη Β Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη στο Μορτερό και που σύμφωνα με τις πληροφορίες της «Ν.Ε.» φέρνει στο φως τα ερείπια ενός οικισμού της προϊστορικής περιόδου, πιθανότατα νεολιθικής εποχής, γεννιούνται ερωτηματικά για την τύχη και αυτών των σημαντικών ευρημάτων. Ο οικισμός έχει εντοπιστεί σε δυο οικόπεδα επί των οδών Εθνικής Αντιστάσεως και Λήμνου και σύμφωνα με ερευνητές που παρακολουθούν την ανασκαφή, οι νεολιθικοί αυτοί οικισμοί, όπως άλλωστε και ο συγκεκριμένος στη Νέα Ερυθραία, εντοπίζονται σε μικρό βάθος 40-50 πόντων από το έδαφος, ενώ σημαντικό εύρημα αποτελεί και η ανακάλυψη θαλασσίων ειδών, κάτι που πιθανώς μαρτυρά το πέρασμα ποταμού, ή την ύπαρξη λίμνης, ακόμα και θάλασσας κατά τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.
Αναμένεται η επιβεβαίωση και η αξιολόγηση των ευρημάτων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία με την ολοκλήρωση της ανασκαφής, που θα διαφωτίσουν σχετικά με το αν πρόκειται για τον αρχαιότερο οικισμό που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στην πόλη μας.
Παρόλα αυτά, η Β Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων δεν μπορεί να δώσει ακόμη κανένα στοιχείο για την πορεία και τα ευρήματα της συγκεκριμένης ανασκαφής, πριν αυτή να ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με πηγές της «Ν.Ε.», πάντως, όταν ολοκληρωθεί η ανασκαφή, τα πορίσματα που αναμένουμε από την Αρχαιολογική Υπηρεσία «θα είναι σημαντικά».

«Αποκλείεται
αποχαρακτηρισμός»
Σχετικά με το κτιριακό συγκρότημα της οδού Οινουσών που ξαναθάφτηκε, αλλά και τις διαδικασίες που ακολουθούνται σε τέτοιες περιπτώσεις, καθώς στην επικαιρότητα έρχονται υποθέσεις αποχαρακτηρισμών αρχαιολογικών χώρων με αφορμή την πολύκροτη υπόθεση Ζαχόπουλου, η προϊσταμένη της Β Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων είναι κατηγορηματική ότι δεν πρόκειται για μια τέτοια περίπτωση: «Τέτοιες υποθέσεις, όπως συνέβη στην περιοχή σας, είναι πάμπολλες. Δεν είναι απαραίτητο ότι το θέμα έχει απασχολήσει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Αυτό γίνεται κατά περίπτωση σε κάθε περιοχή, ανάλογα με το αρχαιολογικό εύρημα και το ιστορικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει. Δεν υπάρχει περίπτωση αποχαρακτηρισμού του χώρου στο Μορτερό. Αρχαία υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα. Με αυτό το σκεπτικό δεν θα έπρεπε να χτίζεται τίποτα, δεν θα έπρεπε να γίνεται τίποτα. Αυτά αξιολογούνται κατά περίπτωση», λέει στη «Ν.Ε.» η κ. Δρακωτού. Η ίδια, πάντως, δεσμεύθηκε να ελέγξει το φάκελο του έργου, καθώς δεν ήταν εύκαιρος τη στιγμή που τον αναζητήσαμε και να μας απαντήσει σε εύλογο χρονικό διάστημα για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν σχετικά με την οικοδόμηση του αρχαίου χώρου, όπως και για τα νέα ευρήματα που φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στο Μορτερό.
Θα πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι παρά το γεγονός της ύπαρξης νομοθετικού πολεοδομικού πλαισίου για το Μορτερό, βάσει του οποίου χρειάζεται έγκριση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας για την άδεια οικοδόμησης, ενώ η ίδια η Υπηρεσία παρίσταται κατά τις εργασίες εκσκαφής, είναι αμφίβολο αν τηρείται αυτή η διαδικασία. Άλλωστε, όπως αποκαλύπτουν και μαρτυρίες παλαιών Ερυθραιωτών και κατοίκων της περιοχής, πολλά ευρήματα έχουν «κουκουλωθεί» στο βωμό της οικιστικής ανάπτυξης της περιοχής και κρατούν καλά κρυμμένα τα μυστικά τους.
Όπως σημείωνε, πάντως, τον Νοέμβριο του 2006 στη «Ν.Ε.» ο υπεύθυνος της Β Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων για την περιοχή της Νέας Ερυθραίας, Δημήτρη Σκιλάρντι, υπό τη διεύθυνση του οποίου πραγματοποιήθηκε η ανασκαφή στην οδό Οινουσών: «Είναι η μοναδική περίπτωση ανασκαφής στην πόλη σας. Γενικά στη Νέα Ερυθραία έχουμε πολύ λίγα ευρήματα. Όμως πρέπει να αναφέρουμε ότι είναι πολύτιμα αυτά τα στοιχεία. Στην οδό Οινουσσών βρέθηκε ένα κτιριακό συγκρότημα της κλασικής περιόδου. Η ανασκαφή έφερε στο φως τα ερείπια δωματίων που ανήκουν προφανώς σε μια αγροικία. Σώζονται τα θεμέλια του κτιρίου σε καλή κατάσταση. Το κτίριο κατοικήθηκε και χρησιμοποιήθηκε στον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ. και εγκαταλείφθηκε κατά την Ελληνιστική περίοδο. Τα κεραμικά ευρήματα βοήθησαν στη χρονολόγηση του κτιρίου και θα καθαριστούν προκειμένου να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα και να υπάρξει μια καλύτερη προσέγγιση στη χρονολόγηση του κτιρίου και στις φάσεις χρήσης του. Η ανακάλυψη έγινε από τον ιδιοκτήτη του οικοπέδου και κλήθηκαν οι αρχαιολόγοι. Έγιναν δοκιμαστικές τομές και τελικά αναδείχθηκε η εργασία αυτή με δαπάνες του ιδιώτη στην αρχή κι έπειτα με δαπάνες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και της Β Εφορείας που διέθεσε όλα τα απαραίτητα και τον αρχαιολόγο που επέβλεψε τις εργασίες».
Παρά και το αρχικό ενδιαφέρον του ιδιοκτήτη, φαίνεται πως στη συνέχεια το θέμα εγκαταλείφθηκε και από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, που πιθανώς αξιολόγησε τα αρχαία αυτά ευρήματα «προς οικοδόμηση». Για τον Δήμο Νέας Ερυθραίας, όμως, η συγκεκριμένη ανασκαφή, η πρώτη εντός των ορίων του, που δίνει μια πρώτη ένδειξη για την αρχαία ιστορία του, δεν φαίνεται να τον απασχόλησε σοβαρά. Όχι μόνο δεν έγινε μια υποτυπώδη κίνηση για τη διάσωση και ανάδειξη του χώρου, πολύ περισσότερο δεν υπήρξε καμία ενημέρωση προς τους κατοίκους υπό τη μορφή έστω μιας εκδήλωσης -μεταξύ τόσων άλλων- για την προσέγγιση της αρχαίας ιστορίας της πόλης μας. Είναι χαρακτηριστικό, άλλωστε, ότι και στον ανανεωμένο διαδικτυακό τόπο του δήμου μας, η ιστορία του εξαντλείται στο 1923, χωρίς καμία απολύτως αναφορά σε τεκμηριωμένα αρχαιολογικά ευρήματα που μπορεί να του προσδίδουν και ένα διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.