Έφυγε η μεγάλη κυρία του παραδοσιακού τραγουδιού Δόμνα Σαμίου.
«Καράβι – καραβάκι που πας γιαλό – γιαλό» λέει ένα τραγούδι της.
Η μεγάλη κυρία του παραδοσιακού τραγουδιού Δόμνα Σαμίου αναχωρεί, όχι για ‘κείνα τα ταξίδια της που θα μάγευε αλλά για το μεγάλο ταξίδι.
Η γυναίκα που λάτρεψε και πάλεψε για την διάσωση, την καταγραφή και την διάδοση της ελληνικής παράδοσης.
Μια πυρκαγιά ήταν η αιτία να μπει στον κόσμο της παραδοσιακής μουσικής, που κατάστρεψε την πατρική παράγκα στην Καισαριανή το 1944. μια πυρκαγιά από όλμο εθνικοφρόνων εναντίον της χρωματισμένης ως αριστερής συνοικίας, που ανάγκασε την μικρή κοπέλα να τρέξει για το μεροκάματο.
Μέσω της αστικής οικογένειας που βοηθούσε στο σπίτι, γνωρίστηκε με το δάσκαλο της παραδοσιακής μουσικής Σίμωνα Καρά. Αργότερα προσελήφθη στο ΕΙΡ όπου έκανε εκπομπή, με παραδοσιακά κομμάτια. Από τότε και μέχρι τις 11/3/2012 που άφησε την τελευταία της πνοή έμεινε στις επάλξεις της υπεράσπισης του παραδοσιακού τραγουδιού που λάτρεψε και πάλεψε γι’ αυτό με κάθε κόστος.
Το μεγάλο της ταξίδι στην Ελλάδα άρχισε το 62-63. Η διάσωση δύσκολη. Ανέβαινε βουνά, κατέβαινε στις πολιτείες για να βρει τις γιαγιάδες και τους μεγάλους στα καφενεία για να καταγράψει τα τραγούδια. Άρχισαν να της αποκαλύπτουν ένα κρυμμένο και αχαρτογράφητο θησαυρό. Τον πλούτο της παραδοσιακής μουσικής. Τραγούδια πόνου, χαράς, γλεντιού.
Η Δόμνα Σαμίου προσηλώθηκε στο παραδοσιακό τραγούδι. Τίποτα όμως δεν την εμπόδισε να έχει ανοιχτά αυτιά στα κοινωνικά ρεύματα και στους σύγχρονους ήχους. Έτσι με το κάλεσμα του Διονύση Σαββόπουλου βρέθηκε κοντά σ’ ένα νεανικό κοινό, ανήσυχο, τραγουδώντας μοιρολόγια, νησιώτικα, ηπειρώτικα, γκρεμίζοντας μουσικούς τοίχους.
Δεν καπηλεύτηκε το δημοτικό τραγούδι. Η Ελλάδα είναι ένα περιβόλι ακουσμάτων και σεργιάνισε για να δρέψει τους μουσικούς ανθούς της.
Θησαυροφύλακας της ελληνικής μουσικής, καταλάβαινε ότι δεν έφτανε μόνο η διάσωση αλλά η διάδοση. «Να την έχουν τα παιδιά μας» έλεγε συνεχώς.
Σεμνή και μετρημένη, με ποιότητα και ήθος. Έγινε σύμβολο, πέρασε στα χείλη της νεολαίας.
Κατέγραψε έθιμα αλλά και μουσικούς που χάνονταν. Μας προίκισε με πολλούς δίσκους, αριστουργήματα. Πρέσβειρα του αυθεντικού ύφους. Δεν δίσταζε να εντυπωσιαστεί με το ταλέντο των άλλων και να καταγράψει αυθεντικά τραγούδια ανεξάρτητα από εμπορικά κυκλώματα.
Η Δόμνα Σαμίου είχε βρεθεί πολλές φορές στην πόλη μας για να καταγράψει τις θύμισες της προσφυγιάς, την ιστορία των προγόνων.
Είχε φίλους εδώ. Τραγούδαγε μαζί τους. ήταν σε γλέντια.
Η Δόμνα Σαμίου όταν ανέβηκε στην σκηνή του Μεγάρου Μουσικής στις 8 και 9 Μαρτίου του 2005 για να παρουσιάσει τραγούδια και χορούς των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, έχοντας κοντά της, την Γλυκερία, την Κατερίνα Παπαδοπούλου, τον Ζαχαρία Καρούνη, τον Ηλία Υφαντίδη και τον Θανάση Γκέκα και μερικούς από τους καλύτερους οργανοπαίχτες, είχε και τον δικό μας Χορευτικό Όμιλο, τον δικό μας Θοδωρή Κοντάρα και την ομάδα του που ανέβηκαν τότε στην σκηνή και μας μάγεψαν.
Θυμάμαι «όλα μου τα παράτησα και την μερακλωσύνη και περπατώ σιγά – σιγά με την ταπεινοσύνη» βγήκε στη σκηνή και τραγούδησε με την ξεχωριστή φωνή της. Κοντά της πρόβαλαν τα δικά μας παιδιά, ο Σταμάτης Βλάχος με την Μαρία Τζοανάκη, ο Κωστής Καίσαρης με τη Φανή Δήμιζα, ο Γιώργος Βαφειάδης με τη Δέσποινα Μουστάκη και ο Θοδωρής με την Βάσω Γεώργαντζη.
Με σεμνότητα, ευαισθησία, αγάπη και σεβασμό στάθηκαν κοντά της και μια με τα κουτάλια, μια με τα μαντήλια και τα ζίλια, μας γύρισαν πίσω σε σοκάκια και γειτονιές που μύριζαν γεράνι και γιασεμί, σ’ ένα υπέροχο σεργιάνι της μικρασιατικής μουσικής μας κληρονομιάς.
Η εφημερίδα «Απόψεις στην Νέα Ερυθραία» μεταφέροντας τις απόψεις της Φανής Δήμιζα μας λέει (Απρίλιος 2005). «Για μας τα μέλη του Χ.Ο που πήραμε μέρος στις συναυλίες της Δόμνας Σαμίου, οι εντυπώσεις είναι πολλαπλάσιες και εντονότερες γιατί ζήσαμε μια πολιτιστική εμπειρία που μας πλούτισε το νου και την ψυχή. Ο «ηθικός αυτουργός» για την συμμετοχή στις παραστάσεις είναι ο Θοδωρής Κοντάρας, δάσκαλος και αγαπημένος φίλος. Τον ευχαριστούμε και τον ευγνωμονούμε που χρόνια τώρα, ακούραστα μας μαθαίνει την παράδοση του τόπου μας δημιουργικά με μεράκι και χωρίς ίχνος υπερβολής και επιτήδευσης. Και όλα αυτά τα χρόνια χάρις στην έρευνα, τις γνώσεις και την αμεσότητά του, μας φέρνει σε επαφή με σπουδαίους ανθρώπους, από τους οποίους αντλούμε έγκυρες πληροφορίες γι αυτό που αγαπάμε, το παραδοσιακό τραγούδι και το χορό. Κι αν ο Χ.Ο του δήμου μας, έδωσε για δεύτερη –μετά από εκείνη του Ηρωδείου- φορά μια κορυφαία παράσταση, κι αν η Δόμνα Σαμίου μας εμπιστεύτηκε για να την πλαισιώσουμε χορευτικά, κι αν όσοι μας χειροκρότησαν είδαν «επιτέλους μια παράσταση με μέτρο και φυσικότητα», υπεύθυνος είναι ο Θοδωρής.
Συγκινηθήκαμε και μαζί γλεντήσαμε. Γιατί έτσι κάνουν οι Μικρασιάτες. Τον πόνο και το μεράκι τον κάνουν γλέντι, τον τραγουδούν και τον χορεύουν. Και συνοδεύουν τον καημό με την λύρα, με τα ζίλια και τα κουτάλια στα χέρια, μ’ ένα τουμπελέκι και μ’ ένα ντέφι όπως η Δόμνα Σαμίου».
Θα μπορούσα να γράψω και να σας μεταφέρω πολλές σελίδες με αναμνήσεις ανθρώπων που γλέντησαν όταν βρέθηκαν στη σκηνή κοντά της.
Η Δόμνα θα είναι κοντά μας πάντα με τα τραγούδια της. Στο ραδιόφωνο ακούγεται η φωνή της.
«Τι να τα κάνω τα τραγούδια σας
Ποτέ δεν λένε την αλήθεια
Ο κόσμος υποφέρει και πεινά
Κι εσείς τα ίδια παραμύθια».
Ένα μεγάλο ευχαριστώ για την τεράστια συνεισφορά σου και ένα μεγάλο αντίο από όλους εμάς.
•

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.