ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΟΥΣΤΑΚΗ

Για  πρώτη φορά βρέθηκα στο Βερολίνο, ελάχιστο χρόνο μετά την πτώση του τείχους. Θυμάμαι ότι υπήρχαν όρθια μεγάλα τμήματά του στη Πύλη του Βραδεμβούργου και στη γύρω περιοχή. Πρέπει να ήταν  Άνοιξη του 1990. Από τότε μέχρι σήμερα, το μουντό πρόσωπο του παρελθόντος, του Ανατολικού Τομέα της πόλης, έχει εξαφανιστεί. .
Η αισθητική διαφορά που υπήρχε τότε μεταξύ του Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου, όχι μόνο έχει εξαφανιστεί αλλά έχει ήδη γίνει η ανατροπή αυτής της σχέσης.
Με το χέρι στην καρδιά, θα έλεγα ότι το πρώην Ανατολικό Βερολίνο είναι πια καλύτερο από το πρώην Δυτικό Βερολίνο, σε κτιριακές υποδομές που ξεχωρίζουν για την ποιότητά τους και την αρχιτεκτονική άποψη, των νέων παγκοσμίων ρευμάτων τέχνης και αισθητικής.

ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΣΕΒΕΤΑΙ  ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ
Είναι μια πόλη που σέβεται την ιστορία της, όποια και αν είναι.. Οι καλές και οι κακές στιγμές της πόλης είναι εκεί και σηματοδοτούν το χθες και το σήμερα, το καλό και το κακό. Το «κακό» είναι εκεί και «θυμίζει», για να αποτρέψει την όποια επανάληψή του, με αναθηματικές πλάκες , μνημεία ή κατάλοιπα μιας απαράδεκτης «διχοτόμησης», όπως είναι τμήματα του «τείχους», το μνημείο με τους σταυρούς «για τα θύματα του τείχους», αυτού του παραλογισμού, που είχε εκατό νεκρούς. Κάθε σταυρός και ένα όνομα ενός πολίτη, που πυροβολήθηκε προσπαθώντας να περάσει στην άλλη πλευρά. Τελευταίο θύμα ένα εικοσάχρονο παιδί, ο Chris Gueffroy, που πυροβολήθηκε το Φεβρουάριο του 1989. Τι ειρωνεία αλήθεια! Το τείχος γκρεμίστηκε λίγους μήνες μετά, τον Νοέμβριο του ιδίου έτους.
Αναφέρομαι σε γνωστά πράγματα και ίσως βαρετά για τους περισσότερους, που ξέρουν. Όμως η επαφή μ’ αυτά τα μνημεία, δημιουργεί συναισθήματα, που θέλεις δεν θέλεις, σε φέρνουν κατά πρόσωπο με την ιστορία και σε υποβάλουν σε σκέψεις και σιωπηρό διάλογο με αυτήν.
Η φημισμένη λεωφόρος Unter den Linden (Υπό τας Φιλύρας), ξεκινάει από την πύλη του Βραδεμβούργου. Πρωτοφυτεύτηκε το 1647 με φλαμουριές και ισοπεδώθηκε στον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο το 1945.
Οι Βερολινέζοι απεκάλεσαν την πόλη τους, μετά την παράδοσή της στις 8 Μαϊου του 1945, «πεδίο των ερειπίων της αυτοκρατορίας».
Βρίσκομαι να περπατώ κάτω από τις φλαμουριές της λεωφόρου και έτσι ανακαλώ στη μνήμη μου την ιστορία της πόλης. Η ίδια η λεωφόρος σε ταξιδεύει. Κάθε κομμάτι της έχει κάτι να διηγηθεί : την  θριαμβευτική παρέλαση το 1806 του Μεγάλου Ναπολέοντα,  την υπόσχεση που έδωσε ο Βίλι Μπράντ το 1961, όταν υψώθηκε το τείχος, ότι: «το Βερολίνο θα επιζήσει!»,  τις διαδηλώσεις της 10ης  Οκτωβρίου του 1989 που οδήγησαν στην πτώση του ανατολικογερμα-νικού καθεστώτος.
«Όσο τα δέντρα φλαμουριάς ανθίζουν ακόμη στην Unter den Linden, το Βερολίνο θα είναι πάντα Βερολίνο» τραγουδούσε κάποτε η Βερολινέζα Μάρλεν Ντίντριχ.
Είναι φθινόπωρο, ο ήλιος περνάει μέσα από τα φύλλα των δέντρων και φτιάχνει παγίδες φωτός, που μετακινούνται με τον ελαφρό αέρα, από ένα κλαδί στο άλλο, δημιουργώντας έτσι ανεπανάληπτες «γλυπτές» συνθέσεις με υλικά το φως και τη σκιά.
Η μεσαία αλέα της λεωφόρου είναι στρωμένη με τα πεσμένα φύλλα που φτιάχνουν ένα κίτρινο χαλί, σαν βάση αυτού του γραμμικού φυσικού γλυπτού. Είναι πράγματι απερίγραπτο το συναίσθημα και η ομορφιά αυτής της εικόνας.
Τα νέα κτίρια με τα παλιά, στις δυο πλευρές του δρόμου παρατάσσονται το ένα δίπλα στο άλλο, αρμονικά χωρίς να διαγκωνίζονται ή να προσπαθεί το ένα να επιβληθεί στο άλλο.
Είναι μια επιτυχής συνεύρεση του παλιού και του νέου, της ιστορίας και του μέλλοντος, της μαρτυρίας εναντίον του πολέμου και του θριάμβου υπέρ της ειρήνης.
Είναι μια πόλη σύμβολο.

ΠΟΛΗ ΣΥΜΒΟΛΟ
Θυμήθηκα ένα «μνημείο» που είχα δει στην προηγούμενη επίσκεψή μου στο Βερολίνο. Ήταν ό,τι είχε απομείνει από την βομβαρδισμένη , το 1943, εκκλησία του Γουλιέλμου Α΄ και έστεκε εκεί στην καρδιά του δυτικού Βερολίνου για να θυμίζει τις καταστροφές του πολέμου.
Ένα δημοψήφισμα των Βερολινέζων απέτρεψε, το 1947, την κατεδάφιση των ερειπίων, για λόγους ασφαλείας, και απεφάσισε την διατήρησή του, για λόγους μνήμης.
Πήγα ξανά αλλά δεν μπόρεσα να την δω, ήταν «ντυμένη» με σκαλωσιές και  προστατευτικά πετάσματα, λόγω συντήρησης του μνημείου.
Δίπλα στα διατηρητέα ερείπια έχει κτιστεί από το 1963  μια νέα εκκλησία για την  εξυπηρέτηση των θρησκευτικών τελετών.
Όμως, θα ήθελα να εξομολογηθώ ότι ο κύριος λόγος, που με οδήγησε ξανά στο Βερολίνο, ήταν το «Μουσείο Περγάμου». Βρίσκεται στον ποταμό Σπρέε, επάνω στο «Νησί των Μουσείων», σε  μια περιοχή του πρώην Ανατολικού Βερολίνου.
Αυτό το μουσείο θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά μουσεία παγκοσμίως. Χτίστηκε το 1930 για να στεγάσει τα μνημεία της Περγάμου. Αυτά τα έργα τέχνης βρέθηκαν στις ανασκαφές που έγιναν το 1870 από τον γερμανό αρχαιολόγο  Carl Humann. Αργότερα το 1902 μεταφέρθηκαν τα ευρήματα στο Βερολίνο. Το 1943 καταστράφηκε από το βομβαρδισμό. Το 1957 ανακατασκευάστηκε. Η ολοκλήρωσή του έγινε το 2008.
Στις αρχές Οκτωβρίου, βρέθηκα στην πόλη Πέργαμο της Μικράς Ασίας, είδα τα ελάχιστα μνημεία που είχαν παραμείνει επί τόπου και υποσχέθηκα στον εαυτό μου να πάω στο Βερολίνο όπου βρίσκονται αιχμάλωτα, μέσα σε μουσείο, που κτίστηκε αποκλειστικά για αυτές τις  αρχαιότητες.
Η ευκαιρία δεν άργησε να μου προκύψει και έτσι βρέθηκα στο Βερολίνο την προηγούμενη εβδομάδα.
Βλέποντας τον «Βωμό της Περγάμου» να  βρίσκεται αιχμάλωτος σε ένα «κλουβί» που φωτίζεται και αερίζεται τεχνητά, αφού είναι μακριά από το φυσικό του περιβάλλον, αισθάνθηκα σαν να μπήκα σε ένα δωμάτιο, που μου θύμιζε κάτι μεταξύ χειρουργείου και τάφου. Τα μάρμαρα έμοιαζαν νεκρά.
Θυμήθηκα τα γλυπτά του Παρθενώνα στο μουσείο του Λονδίνου και στενοχωρήθηκα. Τη στενοχώρια διαδέχθηκε ο θυμός, όταν διαπίστωσα ότι οι ελληνικές επιγραφές ήταν μεταφρασμένες σε γερμανικά, αγγλικά και τούρκικα, για ελληνικά ούτε συζήτηση.
Τα εκθέματα ήταν εξαιρετικά, απλά είχα την αίσθηση ότι ασφυκτιούσαν μέσα σ’ αυτό το μουσείο, που έγινε τόσο μεγάλο και υψηλό όσο χρειαζόταν για να χωρέσουν. Τους έλλειπε, ο ήλιος, ο αέρας, το πράσινο. Έμοιαζαν με πουλιά σε αιχμαλωσία.

Λεηλατημένες  αρχαιότητες

Τα συναισθήματά μου ανάμικτα, Πάλευαν μέσα μου η ρομαντική πλευρά μου με την άλλη την προσγειωμένη, την ρεαλιστική! Δεν ξέρω ποια νίκησε. Πάντως εγώ εξακολουθώ να έχω μια γεύση πίκρας στο στόμα, κάθε φορά που μου έρχεται στο νου το μουσείο της Περγάμου.
Δεν μπορώ να αποδεχθώ, αυτές τις λεηλατημένες αρχαιότητες, από τους εκάστοτε αρχαιολόγους και  τις χώρες με χρήμα και εξουσία.
Αν γινόταν, με ένα παγκόσμιο νόμο, να επιστραφούν στους τόπους τους όλα τα αρχαία μνημεία, τα έργα τέχνης και οι διάφοροι θησαυροί, τότε θα άδειαζαν πολλά μουσεία σε Ευρώπη και Αμερική. Το Βρετανικό Μουσείο, το Λούβρο, το Ερμιτάζ και άλλα πολλά θα έχαναν όλη τους την αίγλη και θα έμοιαζαν απλά μουσεία επαρχιακής πόλης.
Αλλά πάλι καταπιάστηκα με τις εμμονές μου, ονειρεύομαι ελπίζοντας, ότι κάποτε σε ένα κόσμο δικαιότερο μπορεί και να γίνει. Ίσως τότε να γυρίσουν στη χώρα μας και τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

Το «Μνημείο στους Νεκρούς Εβραίους της Ευρώπης» στο Βερολίνο

Με αυτές τις σκέψεις βγήκα από το Μουσείο της Περγάμου, και περπάτησα για λίγο κάτω από μια ψιλή βροχή, που είχε αρχίσει σιγά σιγά να πέφτει.
Όλο το Βερολίνο είναι ένα ανοιχτό μουσείο μνήμης εναντίον του πολέμου και του Γ΄Ράιχ που τα προκάλεσε. Σχεδόν σε κάθε βήμα αναγνωρίζεις την προσπάθεια των σημερινών Γερμανών να διατρανώσουν, ότι δεν έχουν σχέση με τους Ναζί και με όσα κακά συσσώρευσαν στον τόπο τους και στην  ανθρωπότητα όλη.
Θα ήθελα να τελειώσω με το «Μνημείο στους Νεκρούς Εβραίους της Ευρώπης».
Είναι το εθνικό μνημείο της Γερμανίας για το ολοκαύτωμα. Ο Αμερικανός αρχιτέκτονας Peter Eisenman το μελέτησε και το επέβλεψε. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε  το 2005. Σε μια μεγάλη επιφάνεια γης, έχουν κατασκευαστεί σκούρες γκρίζες στήλες , από μπετόν, διαφόρων υψών μέχρι  και δύο μέτρα., που συμβολίζουν τα έξη εκατομμύρια Εβραίων, που δολοφονήθηκαν από τους Ναζί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Είναι πραγματικά σπουδαίο και αξιόλογο μνημείο.
Δεν είχα σκοπό να σας ξεναγήσω στο Βερολίνο, τα συναισθήματά μου προσπάθησαν να διατυπώσω. Δεν ξέρω αν τα κατάφερα.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.