του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΚΟΥΛΗ

Θεωρείται από τους πλέον σημαντικούς μεταπολεμικούς πεζογράφους, ποιητές και μεταφραστές. Ο Άρης Αλεξάνδρου αντιπροσωπεύει το ιδεώδες πρότυπο της  πνευματικής ανεξαρτησίας. Δεν υποτάχτηκε στις υποδείξεις και προτροπές κάποιας ιδεολογίας και ουδέποτε εντάχθηκε σε κάποιο «κοπάδι» πιστών οπαδών.
Γεννήθηκε το 1922 στο Λένινγκραντ. Ήταν γιος του Έλληνα Βασίλη Βασιλειάδη και της Πολίνας Άντοβνα Βίλγκεμσον Ρωσίδας, εσθονικής καταγωγής.
Μητρική του γλώσσα (κυριολεκτικά) ήταν τα ρωσικά.
Το 1928  ήρθε με τους γονείς του στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Μετά από δύο χρόνια μετακομίζουν οικογενειακά στην Αθήνα. Στην Αθήνα έμαθε Ελληνικά και το 1933 γράφτηκε στο Βαρβάκειο Γυμνάσιο.
Το 1940,μετά από προτροπή των γονέων του, έδωσε εξετάσεις στο Πολυτεχνείο και στη Σχολή Καλών  Τεχνών χωρίς επιτυχία. Δεν είχε προετοιμασθεί επαρκώς σκόπιμα γιατί δεν είχε κάποιο ενδιαφέρον προς αυτή την κατεύθυνση. Κατέληξε στην ΑΣΟΕΕ.
Αλλά σύντομα (1942) διακόπτει τις οικονομικές σπουδές, προκειμένου απερίσπαστος να ασχοληθεί με τη μετάφραση στα ελληνικά  Ρώσων συγγραφέων(Εκδοτικός οίκος Γκοβόστη) με το ψευδώνυμο Άρης Αλεξάνδρου.
Στη διάρκεια της κατοχής συμμετείχε  σε διάφορες αντιφασιστικές εκδηλώσεις παραμένοντας πεισματικά εκτός κομματικών οργανώσεων. Λέει κάπου ο ίδιος: «Για την ομάδα ήμουν ύποπτος πάντα σαν την αλήθεια».
Οι Αγγλικές δυνάμεις (κατοχής;) τον συνέλαβαν και τον έστειλαν στο στρατόπεδο Ελ Ντάμπα. Παρέμεινε έγκλειστος εκεί μέχρι τον Απρίλιο του 1945.
Το 1948, μολονότι ουδεμία ανάμειξη είχε στον εμφύλιο πόλεμο,  καταδικάζεται σε αναγκαστικό «παραθερισμό» στα διάφορα στρατόπεδα εκτόπισης (Ιούλης ΄48 Δεκέμβρης ΄51).
Το 1952 συλλαμβάνεται ξανά και καταδικάζεται  σε 10 χρόνια φυλάκιση (ειρκτή)  ως ανυπόταχτος για την περίοδο που ήταν εξόριστος!! Αν είναι δυνατόν!
Αποφυλακίστηκε μετά από αναθεώρηση της δίκης, αφού συμπλήρωσε 7 χρόνια «θητείας» στις φυλακές Αβέρωφ, Αίγινας και Γυάρου.
Μετά την αποφυλάκισή του παντρεύεται την Καίτη Δρόσου. Το 1967 κατάφυγε στο Παρίσι προκειμένου να γλιτώσει από την δικτατορία. Πέθανε στο Παρίσι το 1978 από καρδιακή προσβολή.
Το συγγραφικό του έργο δεν ήταν ποσοτικά μεγάλο. Οι συνθήκες της ζωής (εξορίες και φυλακίσεις) και η ανάλωσή του σε «δουλειές του ποδαριού» δεν του επέτρεψαν να ασχοληθεί αποκλειστικά με την πνευματική παραγωγή.
Το «Κιβώτιο» είναι το μοναδικό (κυριολεκτικά και μεταφορικά) μυθιστόρημά του, αρκετό όμως για να τον κατατάξει στους εξέχοντες της νεότερης λογοτεχνίας.
Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε το 1972, μετά από 7 χρόνια κοπιώδους εργασίας και πολλών θυσιών.
Γύριζε κατάκοπος στο σπίτι του και έκλεβε ώρες από τον ύπνο του για να γράψει.
Πότε σαν το «παιδί» για όλες τις δουλειές σε πολυκατάστημα, πότε οδοκαθαριστής ή νυχτοφύλακας, πότε μεταφορέας βιβλίων, αλλά και αναγνώστης-σχολιαστής ρωσικών εγγράφων, πάλευε για το μεροκάματο καθώς οι καθημερινές υποχρεώσεις έτρεχαν πιεστικά ενώ παράλληλα δεν απολάμβανε και της καλύτερης συμπαράστασης και κατανόησης από το περιβάλλον του. Και όμως έβρισκε το χρόνο που χρειαζόταν για να γράψει. Πίστευε ακλόνητα  στο έργο του.
Το «Κιβώτιο» θεωρείται κλασικό δείγμα αντι-μυθιστορήματος, καθώς ανατρέπει (χωρίς να ξενίζει) τους κανόνες και κώδικες της πεζογραφίας. Έχει περίπου τη δομή ενός προσωπικού ημερολογίου. Ο μύθος του «Κιβωτίου» είναι  συνοπτικά ο εξής: Μια 40μελής ομάδα επίλεκτων κομμουνιστών αναλαμβάνει τη μεταφορά ενός κιβωτίου από μια πόλη σε άλλη πόλη. Κανείς από την ομάδα δε γνωρίζει το περιεχόμενο του κιβωτίου. Οι διαταγές είναι αυστηρές, δεν επιτρέπεται  η βραδυπορία και οι τραυματίες πρέπει να «κυανίζονται» δηλαδή να εκτελούνται.
Τελικά, το κιβώτιο παραδίδεται στα χέρια των αρμοδίων, μετά από πολλές περιπέτειες, από το μοναδικό επιζήσαντα .
Όταν οι παραλήπτες ανοίγουν το κιβώτιο, διαπιστώνουν (με έκπληξη;) ότι είναι άδειο. Ο επιζήσας θεωρείται υπεύθυνος. Συλλαμβάνεται και  φυλακίζεται.
Το «Κιβώτιο» επισημαίνει  τη ματαιότητα των αγώνων όταν οι όροι τους δεν είναι διευκρινισμένοι, αλλά επίσης καταγγέλλει και  την άσκοπη θυσία συντρόφων, την ανεπάρκεια κάποιων υπευθύνων και τον εύκολο καταλογισμό ευθυνών σε αθώους αγωνιστές.
Ξεφυλλίζοντας τη συγκεντρωτική έκδοση του ποιητικό έργου του Άρη Αλεξάνδρου με το τίτλο «Ποιήματα 1941-1974», διαπιστώνει εύκολα κανείς την αξιοπρέπεια  στην ιδεολογική πορεία του συγγραφέα.
Ξεκίνησε με το  στρατευμένο λόγο του υπέρ του κομμουνισμού για να καταλήξει στην άρνησή του κόμματος, απογοητευμένος από τους χειρισμούς των υπευθύνων ηγετών .
Ο ποιητικός του λόγος ανεξάρτητος, καυστικός, ενίοτε ειρωνικός. Ωστόσο,  διατηρεί μια ευγένεια, αντικειμενικότητα και κάποτε εκφέρεται με ένα συγκινητικό λυρισμό.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.