του Νίκου Κοζώνη, Βιολόγου

Μιλάμε για τους υγρότοπους οι οποίοι είχαν και έχουν ΚΟΡΥΦΑΙΟ «πόστο» στη γεωγραφική συνέχεια, στη διατήρηση και στην ποικιλία της ζωής στο Αιγαίο. Μέχρι πρόσφατα όμως γνωρίζαμε λίγα στοιχεία για τον αριθμό, την κατάσταση και την οικολογική αξία τους. Αλλά και η σημασία τους ως ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ δικτύου οικοτόπων και παραγόντων διατήρησης της βιοποικιλότητας «κερδίζει» ΔΥΣΤΥΧΩΣ μικρό ενδιαφέρον από τους διαχρονικούς ΑΝΕΥΘΥΝΟΥΠΕΥΘΥΝΟΥΣ «αρμόδιους»! Πόσοι και ποιοι είναι όμως αυτοί οι ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ που «κρατούν» τη ζωή ως «οάσεις» μέσα στην «έρημο» του, κατά πολύ ΑΝΥΔΡΟΥ νησιωτικού τοπίου; Γιατί «μετράνε» για τον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον; Σε ΠΟΙΑ κατάσταση βρίσκονται σήμερα και ΤΙ τους «περιμένει» από το ΣΥΓΧΡΟΝΟ «τρόπο» κατοίκησης και «αξιοποίησης των νησιών; ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ερωτήματα αυτά, δίνει η σχετική ΕΡΕΥΝΑ του W.W.F. ΕΛΛΑΣ (Μη Κυβερνητική Περιβαλλοντική Οργάνωση) η οποία έχει ξεκινήσει από το 2004.
Για να δούμε τώρα «τι βγήκε» από την έρευνα αυτή; Σε 52 νησιά και νησίδες του Αιγαίου Πελάγους (εκτός Κρήτης) εντοπίστηκαν 348 ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ. Σε ότι αφορά τους φυσικούς υγροτόπους (φ.υ.) του Αιγαίου η ΣΥΝΟΛΙΚΗ έκταση που κατέχουν είναι κοντά στα 40 τετραγ. χιλιόμετρα (τ.χλμ.), από τα οποία τα 30 τ.χλμ. περίπου βρίσκονται στα νησιά Εύβοια, Λήμνο και Λέσβο. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι ΠΑΡΑΚΤΙΟΙ υφάλμυρου νερού με εκβολές ποταμών ή ρυακιών διαλείπουσας ροής, έλη εκβολών και παράκτια έλη. Πιο πολύ από τους μισούς είναι μικρότεροι των 10 στρεμ. και μόνο 5 μεγαλύτεροι των 3 τ.χλμ. Πώς ΚΑΤΑΝΕΜΕΤΑΙ όμως ο φυσικός πλούτος των ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ αυτών οικοσυστημάτων; 34 νησιά έχουν από 1 μέχρι 5 φ.υ. και 9 νησιά έχουν από 6 μέχρι 11. Πρώτη σε αριθμό φ.υ. «έρχεται» η Λέσβος με 54, δεύτερη η Εύβοια με 19. Την Τρίτη θέση «μοιράζονται» η Ρόδος και η Λήμνος με 18, ενώ τέταρτη είναι η Άνδρος με 14.
ΠΟΙΑ είναι όμως η ΣΗΜΑΣΙΑ των υγρότοπων αυτών για τον ΑΝΘΡΩΠΟ και τη ΦΥΣΗ των νησιών; Όπως ξέρουμε η ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ του υπόγειου και του επιφανειακού ΝΕΡΟΥ είναι ο ΒΑΣΙΚΟΤΕΡΟΣ παράγοντας ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ για κάθε τόπο επί Γης! Πόσο μάλλον όταν τα θαλάσσια «σύνορα» της γης, στην οποία αναφερόμαστε, οριοθετούν μια «μικρή» έκταση σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα Οι υγρότοποι επομένως είναι το ΘΕΜΕΛΙΟ «στήριγμα» στον ΚΥΚΛΟ του νερού για την ΠΟΙΟΤΗΤΑ και την ΕΠΑΡΚΕΙΑ του! Στο σημείο αυτό αξίζει ΝΑ ΤΟΝΙΣΤΕΙ ότι ΟΛΟΙ σχεδόν οι υγρότοποι ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ με διάφορους τρόπους από τους μόνιμους κατοίκους και τους ΤΟΥΡΙΣΤΕΣ των νησιών. Τη στιγμή αυτή το νερό από ΕΝΑΝ ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ υγροτόπους «πάει» ΑΜΕΣΑ για ΥΔΡΕΥΣΗ και ΑΔΡΕΥΣΗ. Επίσης μια άλλη ΠΡΟΣΦΟΡΑ των υγρότοπων είναι η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ μαθητών και φοιτητών αλλά και η ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ παρατηρητών πτηνών, όπως για παράδειγμα η Λέσβος, ενώ η πρόσθετη «συμμετοχή» τους στην ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ και στη ΓΡΑΦΙΚΟΤΗΤΑ του νησιωτικού τοπίου αυξάνει το «άθροισμα» της ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ και της ΜΩΣΑΪΚΟΤΗΤΑΣ του, με ιδιαίτερα ΘΕΤΙΚΗ επίδραση στην τουριστική κίνηση. Οι κάτοικοι, οι επισκέπτες, η Τοπική Αυτοδιοίκηση των νησιών και η κεντρική εξουσία πρέπει ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΝ ΚΑΛΑ την καθοριστική ΣΗΜΑΣΙΑ και το ΡΟΛΟ των υγρότοπων στη ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ του ΕΥΡΥΤΕΡΟΥ οικοσυστήματος των περιοχών ΑΥΤΩΝ, ώστε να τα ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΟΥΝ ΤΩΡΑ! Γιατί; ΜΕΓΑΛΟ «κομμάτι» των ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ εδαφών στα νησιά βρίσκονται σήμερα στις επίπεδες ΠΡΟΣΧΩΜΑΤΙΚΕΣ εκτάσεις των ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ υγρότοπων. ΤΙ θα γίνει αν «σταματήσει» η ΠΑΡΟΧΗ από γλυκά ΝΕΡΑ ή «στεγνώσουν»; Τότε η ΑΠΟ ΚΑΤΩ διείσδυση ΑΛΑΤΩΝ θαλασσινού νερού στην «τριγύρω» καλλιεργούμενη γη θα την «ΑΧΡΗΣΤΕΥΣΕΙ» ολοσχερώς! Τι άλλο μπορεί να συμβεί; Η υποβάθμιση των υγρότοπων θα «ξεκινήσει» μια πορεία ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗΣ για τις ΑΜΜΟΥΔΙΕΣ των παράλιων «εύθραυστων» οικοτόπων, οι οποίοι ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ από τη δυναμική ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ στεριάς, γλυκών νερών ΚΑΙ θάλασσας για ΧΙΛΙΑΔΕΣ χρόνια. Ας μάθουμε επίσης ότι οι μικρές παραλίες των νησιών, που είναι ΠΟΛΥΤΙΜΕΣ για τον τουρισμό, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΑΝ από τους υγροτόπους.
Σε μια εποχή εξάλλου που η παγκόσμια ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ «μικραίνει» και ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ να υπάρχει ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ της ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΟΥΣ εξαφάνισής της, οι ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ του Αιγαίου είναι ΟΑΣΕΙΣ για την άγρια ζωή! Αν και η συνολική τους έκταση είναι μικρότερη από το 1% της έκτασης των νησιών, κατέχουν 21 σπάνιους τύπους οικοτόπων και παρέχουν χώρους διαβίωσης, διατροφής, φωλιάσματος και αναπαραγωγής σε ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ είδη ζώων, ΠΟΛΛΑ από τα οποία έχουν «μπει» στη «λίστα» των ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ και ενδημικών. Επίσης μεγάλοι και μικροί υγρότοποι του Αιγαίου «χρησιμοποιούνται» από ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ μεταναστευτικά πουλιά κάθε χρόνο ως ΣΤΑΘΜΟΙ ξεκούρασης, καταφυγίου και διατροφής. Αν ΔΕΝ υπήρχαν θα ΑΥΞΑΝΟΤΑΝ η ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ των πτηνών ΚΑΤΑ τη ΔΙΑΡΚΕΙΑ τόσο των ταξιδιών τους όσο και των περιστασιακών ΒΑΡΕΩΝ χειμώνων που παγώνουν τους ΜΕΓΑΛΟΥΣ υγροτόπους της Μακεδονίας και της Θράκης. Να γνωρίζουμε όλοι ότι όπως η ΥΓΕΙΑ, έτσι και η ΦΥΣΗ, ανήκουν στα ΑΓΑΘΑ εκείνα που τα ΥΠΟΘΑΘΜΙΖΟΥΜΕ και τα χειριζόμαστε «στραβά» ΟΣΟ τα νομίζουμε ΔΕΔΟΜΕΝΑ! Πότε καταλαβαίνουμε την ΑΞΙΑ τους; Όταν τα «χάσουμε» Τότε όμως «το πουλί έχει πετάξει». Όπως κινδυνεύει να «πετάξει» ΣΗΜΕΡΑ, όταν 2 στους 3 υγροτόπους ΡΥΠΑΙΝΟΝΤΑΙ από στερεά απορρίμματα και υγρά απόβλητα. Όταν το 84% από τους εξετασθέντες υγροτόπους έχουν ΣΟΒΑΡΑ αλλοιωθεί ή ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΤΕΙ με βασικούς ΤΥΠΟΥΣ υποβάθμισης τα ΜΠΑΖΩΜΑΤΑ, τις ΔΙΑΝΟΙΞΕΙΣ δρόμων, την ΔΟΜΗΣΗ και την ΕΠΕΚΤΑΣΗ των καλλιεργειών ΠΡΟΣ ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗ των υγροτοπικών εδαφών. Όσο για τον απώτερο ΣΚΟΠΟ των Νεοελλήνων «εργολάβων» και ΟΧΙ ΜΟΝΟ; Ποιος άλλος από τη ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ των υγροτόπων σε ΟΙΚΟΠΕΔΑ με τη συνακόλουθη ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ «αξιοποίησή» τους. ΕΔΩ μπορούμε να δούμε ως πρώτη ΑΙΤΙΑ τη «θηριώδη» ΑΥΞΗΣΗ της ζήτησης για ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΜΗ γη ΚΟΝΤΑ στη θάλασσα, καθώς και τις ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ τιμές «παρέα» με τα ΚΕΡΔΗ που τη συνοδεύουν! Σε ΠΟΙΟ πλαίσιο «παίζουν» ΟΛΑ τα παραπάνω; Στο «γήπεδο» που οριοθετείται από την ΕΛΛΕΙΨΗ χωροταξικού σχεδιασμού και τη «δυνατότητα» για ΕΚΤΟΣ σχεδίου δόμηση
«Δε ξέρω αν το προσέξατε είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε » είχε πει ο αείμνηστος Ντίνος Ηλιόπουλος σε ταινία του παλαιού, καλού, ελληνικού κινηματογράφου. Η ατάκα αυτή «πάει γάντι» με την «ατμόσφαιρα» που υπάρχει σήμερα πάνω από τους ΜΙΚΡΟΥΣ υγροτόπους, οι οποίοι είναι ΠΙΟ ΕΥΑΛΩΤΟΙ και περισσότερο ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΟΙ λόγω μεγέθους, ενώ «φαίνεται στον ορίζοντα» η ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ αρκετών από αυτούς, ΠΡΙΝ θεσπίσουν οι «αρμόδιοι» οποιοδήποτε νομικό πλαίσιο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ με αποτελεσματικούς μηχανισμούς εφαρμογής! Άλλη απειλή; Η συνεχώς ΑΥΞΑΝΟΜΕΝΗ ζήτηση για ΝΕΡΟ μέσα στη ΞΗΡΗ εποχή του έτους ώστε να εξυπηρετηθεί ένας «τουρισμός», ΠΟΛΥ ΠΑΝΩ από τα ΟΡΙΑ της «φέρουσας» ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ των νησιών, με ΥΠΕΡΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ των υπογείων υδάτων και ΠΙΕΣΗ για κατασκευή ακόμα περισσότερων ταμιευτήρων. Ποια «προοπτική» υπάρχει; «Στα χαρτιά» το 50% των υγροτόπων βρίσκονται ΕΝΤΟΣ των ορίων ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΩΝ ή ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ περιοχών «κατά πως λέει» το ΔΙΚΤΥΟ ΦΥΣΗ 2000, ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ, ΚΑΤΑΦΥΓΙΑ ΑΓΡΙΑΣ ΖΩΗΣ και άλλα «κανονιστικά». Στην πράξη όμως μόνο 2 από τους 348 «τυγχάνουν» ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗΣ προστασίας με σχετικά ΕΠΑΡΚΗ περιβαλλοντική διαχείριση. Οι Κουκουναριές στη Σκιάθο και το Ψαλίδι στην Κω. Το ΚΑΛΕΣΜΑ λοιπόν ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ προς ΟΛΟΥΣ τους ΑΡΜΟΔΙΟΥΣ και ΥΠΕΥΘΥΝΟΥΣ για την κατάσταση των υγρότοπων «βγαίνει» ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ: Το ενδεχόμενο ΑΠΩΛΕΙΑΣ φυσικών οικοσυστημάτων ΔΕΝ μπορεί να περιμένει, είναι ΑΜΕΤΑΚΛΗΤΟ αν συμβεί και ΚΑΜΙΑ τεχνολογία ΔΕΝ μπορεί να τους «ξαναφέρει πίσω»! ΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ επίσης ΚΑΙ ΟΣΟΙ από ΕΜΑΣ τους ΠΟΛΙΤΕΣ βρεθούμε στις διακοπές στα νησιά του Αιγαίου να ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΟΥΜΕ, όπως μπορούμε, τους ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΝΤΕΣ υγροτόπους!

Υ.Γ.1: «Βοήθεια θα φώναζαν, αν μπορούσαν να μιλήσουν τη γλώσσα των ανθρώπων, τα σπάνια είδη φυτών και ζώων που ενδημούν στα νησιά του Αιγαίου Πελάγους. Για την ανάσχεση της σταδιακής αλλά γοργής εξάλειψης αυτών των μορφών ζωής από τα οικοσυστήματα του Αρχιπελάγους, προκρίνονται ειδικά και γενικά μέτρα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι προτάσεις για την επισκευή των συστημάτων από αναβαθμίδες που έχουν εγκαταλειφθεί, με αποτέλεσμα να καταρρέουν. Επίσης προτείνεται η αυστηριοποίηση των μέτρων που λαμβάνονται για τη μείωση της κατανάλωσης νερού ειδικά τους θερινούς μήνες και ο συνακόλουθος αυστηρότερος οικιστικός έλεγχος στα όρια των τελευταίων υγροτόπων. Στη δεύτερη κατηγορία προκρίνεται η σύνταξη Κτηματολογίου και η απαγόρευση διάνοιξης νέων οδικών δικτύων, ειδικά αγροτικών δρόμων, στις ήδη επιβαρημένες περιοχές». (αποσπάσματα από ρεπορτάζ του Ι. Νικολόπουλου, για την εφημερίδα «Το ΒΗΜΑ» της 8/6/08)
Υ.Γ.2: «Έπειτα από σχετική έρευνα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του Ι.Γ.Μ.Ε. (Ινστιτούτο Γεωλογικών Μεταλλευτικών Ερευνών), διαπιστώνεται μια σταθερή αύξηση της ζήτησης νερού σε ολόκληρο το Αρχιπέλαγος, κατά 20% κάθε χρόνο. Βασικές αιτίες για αυτή την κατάσταση είναι η συνεχής ανοικοδόμηση των νησιών, ο ογκούμενος αριθμός τουριστών και η υποβάθμιση των τελευταίων υγροβιότοπων και πηγών σε όσα νησιά διαθέτουν τέτοια σημεία.» (απόσπασμα από ρεπορτάζ του Ι. Νικολόπουλου, για την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 13/7/08)
Υ.Γ.3: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ όπου κι αν είμαστε συμπολίτες!!
Υ.Γ.4: Πότε θα «φύγει» από τον βυθό του Αιγαίου η ΡΥΠΑΝΤΙΚΗ «βόμβα» του ναυαγίου του Sea Diamond κύριοι της Κυβέρνησης; Το κόστος της ανέλκυσης και της αποκατάστασης, του ΠΛΗΓΕΝΤΟΣ θαλάσσιου οικοσυστήματος, να ΠΛΗΡΩΘΕΙ από την «υπεύθυνη» ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΡΙΑ εταιρεία!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.