katsanevas.jpgτου Θόδωρου Κατσανέβα

Σε πρόσφατη μεγάλη έρευνα της κοινής γνώμης σχετικά με την περίοδο της μεταπολιτευτικής περιόδου 1974-2007, από την εταιρεία Public Issue για λογαριασμό της εφημερίδας Καθημερινής (παρόμοια ευρήματα υπάρχουν και σε παλαιότερες σχετικές έρευνες),  ανέδειξε τον Ανδρέα Παπανδρέου και την πρώτη θητεία του ως Πρωθυπουργού, της περιόδου 1981-85, να έχει τη μεγαλύτερη δημοφιλία στο ευρύ κοινό, μακράν όλων των άλλων. Τα ευρήματα αυτά προξένησαν καταιγισμό αντιδράσεων από αναλυτές  που πρόσκειται στο συντηρητικό πολιτικό χώρο, με κεντρικό σκεπτικό ότι πρόκειται για παραπλάνηση της κοινής γνώμης, ιδιαίτερα αν  ληφθούν υπόψη οι στατιστικές της εποχής εκείνης που είναι αρνητικές για την οικονομική διαχείριση του ΠΑΣΟΚ  Σε παράλληλη ανάλυση του σημαντικότατου αναλυτή Νίκου Νικολάου, ο οποίος παραδέχεται και πολλές θετικές όψεις του Ανδρέα Παπανδρέου, αναφέρεται ότι οι μεγάλες αυξήσεις που δόθηκαν στους μισθούς και τις συντάξεις αμέσως μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ, υπονόμευσαν την οικονομία και καταλήγει ότι «τις αυξήσεις αυτές τις πρότειναν ο Κακλαμάνης και ο Κατσανέβας .» 
Αν και διατυπωμένη με αρνητική προδιάθεση, θεώρησα μεγάλη τιμή στο πρόσωπό μου την αναφορά αυτή σε πραγματικά γεγονότα και υποστήριξα εγγράφως, μεταξύ άλλων, ότι οι επιθέσεις που υφίσταται η τότε οικονομική και εισοδηματική πολιτική του ΠΑΣΟΚ, στηρίζεται σε συντηρητικές απόψεις, καθώς και στις έωλες έως αστείες στατιστικές της εποχής, αφού η τότε Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (ΕΣΥΕ), ήταν μια «πονηρή, αδέξια, δεξιά παιδική χαρά» στα χέρια των κυβερνώντων της ΝΔ.. Ήταν εντελώς αναξιόπιστες και τουλάχιστον μη-συγκρίσιμες με τις σημερινές, για τις οποίες έχουν επιβληθεί αυστηροί ενιαίοι κανόνες και έλεγχοι από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη  Eurostat. Μεταξύ άλλων, υπολόγιζαν την ανεργία σε περίπου ανύπαρκτα επίπεδα, γεγονός που σε καθεστώς ελεύθερης οικονομίας δεν υφίσταται σε καμία περίπτωση, αφού υπάρχει πάντοτε η ανεργία τριβής της τάξης του 2-3%. Η έκθεση Μπλανσάρ του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας που αποκάλυψα και δημοσίευσα λίγο πριν το 1981, ως αρθρογράφος τότε του Οικονομικού Ταχυδρόμου, περιέγραφε με ιδιαίτερα μελανά χρώματα τη δυσάρεστη κατάσταση της  οικονομίας πριν από το 1981 με το άλγος των προβληματικών επιχειρήσεων, τις ουρές των ανέργων. Και σε τελευταία ανάλυση γελοιοποίησε, όχι μόνο την κυβέρνηση αλλά και τη χώρα μας διεθνώς, για τις κουτοπόνηρες αυτές αλχημείες, που επέτρεπαν να ισχύει η γνωστή ρήση του Γεωργίου Παπανδρέου ότι «οι αριθμοί ευημερούν και οι άνθρωποι υποφέρουν».
Πράγματι είχα την τιμή να  υποστηρίξω τη μεγάλη αύξηση στους μισθούς και τα ημερομίσθια, με την έλευση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία τον Οκτώβριο του 1981,που όσον αφορά τα κατώτερα επίπεδα, ήταν της τάξης του 25% σε πραγματικές τιμές. Επιπλέον, τότε καθιερώθηκε η τιμαριθμική αναπροσαρμογή τους, διπλασιάστηκαν οι κατώτερες συντάξεις των μισθωτών και των αγροτών, καθιερώθηκε η δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για τους αγρότες και  η αυτοτελής σύνταξη για τη γυναίκα αγρότισσα, αυξήθηκαν κατακόρυφα τα στεγαστικά δάνεια, τα οικογενειακά επιδόματα, ιδρύθηκαν τα κέντρα υγείας, δημιουργήθηκε το ΕΣΥ, καθιερώθηκαν επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης, κλπ. Τα μέτρα αυτά, είχαν σκοπό να βελτιώσουν την ισχνή οικονομική κατάσταση των χαμηλότερων εισοδηματικών τάξεων και αποτελούσαν βασική εξαγγελία του κυβερνητικού μας προγράμματος, που αρχικά είχε επεξεργαστεί ο εξαίρετος καθηγητής Απόστολος Λάζαρης, αλλά την ευθύνη της τελικής συγγραφής του, είχε ο αείμνηστος Γιώργος Γεννηματάς και κατά δεύτερο λόγο ο υπογράφων. Οι εξαγγελίες αυτές, αποτελούσαν κεντρική προεκλογική δέσμευση του ΠΑΣΟΚ και του ίδιου του Αντρέα Παπανδρέου και η συνέπεια στην τήρησή τους, είχε περισσότερη σημασία από οποιεσδήποτε άλλες συντηρητικές αντιλήψεις. Άλλωστε έγιναν, αφού εξετάστηκαν οι προοπτικές της οικονομίας, σε συνάρτηση με τον πολιτικοιδεολογικό χαρακτήρα του ΠΑΣΟΚ, που στόχευε στη σημαντική αναδιανομή του εθνικού εισοδήματος υπέρ των ασθενέστερων τάξεων και με δεδομένο ότι η καταναλωτική ροπή των λαϊκών τάξεων, ενισχύει κατά κύριο λόγο την εσωτερική ζήτηση και κατ επέκταση την εθνική οικονομία. Σύμφωνα και με την Κεϋνσιανή οικονομική αντίληψη, σε αντίθεση με  τη δεξιά νεοφιλελεύθερη σχολή του Σικάγου, (που οι πρακτικές εφαρμογές της σε χώρες όπως η Χιλή καταρράκωσαν τις εκεί οικονομίες), επιτρέπεται, αν δεν επιβάλλεται, η άσκηση οικονομικής-εισοδηματικής πολιτικής και με ελλειμματικούς  προϋπολογισμούς, εφ όσον μάλιστα στοχεύει στην αναδιανομή του εισοδήματος και έχει αναπτυξιακή κατεύθυνση. Ο αρχικός κυβερνητικός σχεδιασμός τότε ήταν, να ενισχυθούν σημαντικά οι χαμηλοεισοδηματίες και αργότερα τυχόν παρεκβάσεις, να συμμαζευτούν, όπως και έγινε με το σταθεροποιητικό πρόγραμμα της περιόδου 1977-78.
Μετά το 1989,  η οικονομική και η ηθική υπόσταση της πολιτικής, επιβαρύνθηκε σοβαρά και αυτό καταγράφεται χαρακτηριστικά και στην έρευνα της Public Issue. Ειδικότερα, γιγαντώθηκαν τα φαινόμενα της διαφθοράς που έχουν πλέον λάβει διαστάσεις μάστιγας. Χαρακτηριστικό της διαφορετικής αντίληψης που είχε ο Αντρέας Παπανδρέου, είναι το ακόλουθο περιστατικό. Το 1982 ως Διοικητής τότε του ΟΑΕΔ, συνέλαβα ένα διευθυντικό στέλεχος του Οργανισμού, μεγαλοπρασινοφρουρό, γραμματέα πανίσχυρης Νομαρχιακής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ, να έχει οργανώσει συστηματικό κύκλωμα κλοπής δημόσιου χρήματος. Προώθησα άμεσα διαδικασίες απόλυσής του, αφού αν υπήρχε ισχυρή πολιτική βούληση, τότε μπορούσε  να γίνει κάτι τέτοιο, σε αντίθεση με σήμερα, όπου επικρατεί  απόλυτη ατιμωρησία. Αφού προηγήθηκαν πιεστικά τηλεφωνήματα από μεγάλο μέρος της τότε πολιτικής και κομματικής ιεραρχίας, τελικά μου τηλεφώνησε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός και ακολούθησε ο εξής διάλογος. : «Α.Π.: Θόδωρε, εκεί στον ΟΑΕΔ απολύεις Γραμματέα Ν.Ε.; Θ.Κ.: μάλιστα κε Πρόεδρε. Α.Π.: Θόδωρε καταλαβαίνεις τι κάνεις; Θ.Κ.: Κύριε Πρόεδρε, είναι κλέφτης, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία γι αυτό, το παραδέχτηκε και ο ίδιος, αλλά Α.Π. : Αν είναι έτσι, ορθώς πράττεις. Κάνε το καθήκον σου παιδί μου». Εδώ οφείλω να αποκαλύψω ότι οι διαδόσεις πως δήθεν ο Α.Π. ανέχθηκε φαινόμενα παρασυναλλαγής, όταν αναφερόμενος σε ανώτερο στέλεχος μεγάλου κρατικού φορέα είπε  ότι  «καταλαβαίνω να κάνει ένα μικρό δωράκι στον εαυτό του, αλλά όχι και 500 εκ.», δεν ισχύει ως γεγονός, τουλάχιστον με την έννοια και τον τρόπο που ερμηνεύτηκε, για λόγους πολιτικής εκμετάλλευσης. Αυτό μου το εκμυστηρεύθηκε ο ίδιος σε επίμονες προσωπικές μου παραστάσεις και σχετική μακρά συζήτηση μας για το θέμα. Φυσικά μια τέτοια μικρή ιστορική σημειολογική παρένθεση, αποτελεί «ψιλά γράμματα» για τα ήθη και έθιμα της σημερινής εποχής.
Στη σειρά των επίμαχων δημοσιευμάτων, έγινε και μια άλλη επιτιμητική αναφορά στον Ανδρέα Παπανδρέου, ότι δήθεν ήταν υποχείριος του κομματικού μηχανισμού. Ως επιχείρημα αναφέρεται ότι, αμέσως μετά τη νίκη του 1981, ο Γιώργος Γενηματάς ενεχείρισε  στον Α.Π., κατάλογο με τους Υπουργούς που ήθελε να του επιβάλλει  το κόμμα. Είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι ο Γιώργος Γενηματάς, του οποίου ο πρόωρος θάνατος υπήρξε μεγάλη απώλεια  για το ΠΑΣΟΚ και τη χώρα,  έδωσε πράγματι τις έγγραφες και φυσικά μη δεσμευτικές προτάσεις του προς τον Α.Π. για το τότε κυβερνητικό σχήμα, αφού του το ζήτησε ο ίδιος ο Α.Π. Γιατί ο τελευταίος, δε γνώριζε μόνο να διοικεί και να έχει όραμα. Ήταν γνήσιος δημοκράτης, σεβόταν τις κομματικές διαδικασίες μέχρι το βαθμό που ήταν επιτρεπτό, ενεργούσε με αποτελεσματικότητα, επιβράβευε και επέβαλλε κυρώσεις, όταν και όπου έπρεπε. Γνώριζε τους κανόνες του πολιτικού παιχνιδιού και της διοίκησης, που μετά το 2000 ειδικότερα, δεν υπάρχουν, αφού ιδανικά, αξίες, βασικές αρχές, χρηστής και αποτελεσματικής διοίκησης παραπαίουν και γελοιοποιούνται.
Η διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ της οκταετίας 1981-89, το γνήσιο ΠΑΣΟΚ του Αντρέα (και όχι το χλωμό του Σημίτη, ο οποίος, παρ όλες της φιλότιμες προσπάθειες των πολυπληθών «διατεταγμένων κονδυλοφερόντων φίλων του», καταποντίστηκε στην ίδια έρευνα της Public Issue), έχει χαραχθεί με θετικότατα χρώματα στη μνήμη της μεγάλης πλειοψηφίας του κόσμου, γιατί τότε είδε στην πραγματικότητα καλύτερες μέρες. «Ο λαός ένιωσε να ευημερεί ο ίδιος και όχι οι αριθμοί ή οι στατιστικές». O απλός πολίτης, μεταξύ άλλων, έζησε τα ουσιαστικά βήματα για την εμπέδωση του κράτους δικαίου, για την εθνική συμφιλίωση, την ουσιαστική βελτίωση του κράτους πρόνοιας και του εισοδήματος των μη-προνομιούχων, στην εκλογική βάση των οποίων άλλωστε στηρίχθηκε η μεγάλη νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981, αλλά και την καλυτέρευση της  καθημερινότητας του πολίτη. Αρκεί να υπενθυμίσω ένα μόνο παράδειγμα: Η σύνταξη του ΙΚΑ δινόταν τότε το αργότερο μέσα σε ένα μήνα. Η σχετική ρύθμιση απορυθμίστηκε αργότερα και επανήλθε πολύ πρόσφατα, ύστερα από 15 ολόκληρα χρόνια και αυτό διαφημίστηκε ως μέγα επίτευγμα από τη σημερινή κυβέρνηση!
Τα περισσότερα στελέχη που πλαισιώναμε τότε τον Αντρέα και είμαστε περήφανοι γι αυτό, πιστεύαμε, ίσως και με κάποια δόση ρομαντισμού, ότι θα χτίσουμε μια καλύτερη Ελλάδα που θα στηρίζεται στα πόδια της, ενώ όποιες σκέψεις προσωπικής εξουσιοθηρίας και πλουτισμού δεν είχαν θέση ανάμεσά μας. Η πίστη σε αρχές, σε αξίες σε ιδανικά, η εργώδης προσπάθεια και προσδοκία για την οικοδόμηση ενός καλύτερου αύριο, με επιτυχίες και αποτυχίες, η εμπιστοσύνη στην ηγεσία, ήταν διάχυτη παντού και αυτό το ζούσε, το καταλάβαινε ο απλός άνθρωπος. Όλα τα παραπάνω και όχι μόνο, έχουν καταγραφεί στην αλάθητη ιστορική μνήμη του μέσου πολίτη, που δεν μπορεί να αλλοιωθεί από παρερμηνείες και επίκληση περισπούδαστων ψευτοστατιστικών που εμφανίζονται πάντοτε με υπερεπαρκή δημοσιότητα σε διάφορα έντυπα και μέσα επικοινωνίας, τα οποία κάθε άλλο παρά ήταν και είναι φιλικά προς τον Ανδρέα Παπανδρέου και την εποχή του. Ένα παρήγορο σημείο είναι ότι σήμερα διενεργούνται αντικειμενικές έρευνες όπως αυτές της Public Issue, που επικυρώνουν τα γεγονότα και δύσκολα αμφισβητούνται.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.