Συγκινούμαι όταν διαβάζω για το πλοίο προς την ελευθερία «Ματαρόα» και τη σπουδαία πρωτοβουλία του μεγάλου Γάλλου φιλέλληνα, διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών .
Αν δεν είχε φροντίσει ο Οκτάβιος Μερλιέ τον Δεκέμβρη του 1945 να φυγαδευτούν με υποτροφίες της γαλλικής κυβέρνησης, σε εκείνη τη ταραγμένη μετακατοχική εποχή και τον Εμφύλιο, περισσότεροι από 130 νέοι επιστήμονες, καλλιτέχνες και διανοούμενοι πολλά υποσχόμενοι, ενδεχομένως να μην είχε δημιουργηθεί ή αναδειχθεί, το παγκόσμια αναγνωρισμένο έργο διαπρεπών πνευματικών ανθρώπων όπως, του Νίκου Σβορώνου, του Κώστα Αξελού, του Κορνηλίου Καστοριάδη, του Ιάννη Ξενάκη, του Εμμανουήλ Κριαρά,του Μάνου Ζαχαρία και τόσων άλλων.
Στο ΒΗΜΑ on line διάβασα τη περιγραφή της Νέλλης Ανδρικοπούλου με τίτλο «Ήμασταν μια κουρελού από ανθρώπους».
Η Νέλλη Ανδρικοπούλου θυμάται πως μετέφεραν το 1945 να γλιτώσουν από τον Εμφύλιο 130 Έλληνες του πνεύματος, επιβιβαζόμενοι στο πλοίο « Ματαρόα».
Χαράματα 22ας Δεκεμβρίου του 1945. Το μεταγωγικό «Ματαρόα» σηκώνει άγκυρα από το λιμάνι του Πειραιά. Επιβάτες του περισσότεροι από 130 νέοι επιστήμονες, διανοούμενοι και καλλιτέχνες, οι οποίοι άφηναν πίσω τους μια Ελλάδα που τραυματισμένη από την Κατοχή έμπαινε στη νέα περιπέτεια του Εμφυλίου. Οι καρδιές χτυπούσαν ταχύτερα καθώς οι μηχανές άρχισαν να ακούγονται και το άπιαστο όνειρο της εξόδου να μοιάζει αληθινό. Η γενιά που μπάρκαρε σε αυτό το πλοίο της μεγάλης φυγής δεν θα πήγαινε χαμένη. Ανάμεσά τους βρίσκονταν ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ο Κώστας Αξελός, ο Εμμανουήλ Κριαράς, ο Νίκος Σβορώνος…
Η πρωτοβουλία τού τότε διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου και φιλέλληνα Οκτάβιου Μερλιέ να φυγαδεύσει τη νεότερη πνευματική ελίτ της Ελλάδας στο Παρίσι με υποτροφίες της γαλλικής κυβέρνησης έγινε με ένα ταξίδι-θρύλο. Εξήντα πέντε χρόνια αργότερα η πρεσβεία της Γαλλίας και το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμούν την επέτειο με τα αποκαλυπτήρια τιμητικής πλάκας, την ανακοίνωση της υποτροφίας Οctave Μerlier και την ομιλία της εικαστικού και συγγραφέως Νέλλης Ανδρικοπούλου, από τους λιγοστούς επιζήσαντες του «Ματαρόα».
«Πηγαίναμε στο άγνωστο» μας λέει η 89χρονη σήμερα Νέλλη Ανδρικοπούλου, στη βιβλιοθήκη του σπιτιού της στο Κολωνάκι, περιτριγυρισμένη από παλιά βιβλία και λογιών-λογιών αναμνηστικά. «Ηταν μια κατάσταση αδιέξοδη. Ήμασταν νέοι άνθρωποι και δεν θέλαμε η ζωή μας να πάει πεταμένη. Ξέρετε, το πιο σπουδαίο πράγμα σε έναν λαό είναι να μη χαθούν τα νιάτα… Ήταν θαύμα πώς μπορέσαμε να φύγουμε. Από το πρωί έφτασε βαθιά νύχτα για να κουβαληθούν όλα τα πράγματα, να μπαρκάρουμε κι εμείς και να ξεκινήσουμε τα χαράματα της επομένης. Φανταστείτε την αγωνία των 32 παράνομων μελών του ΚΚΕ που είχαν τρελαθεί άγρυπνοι περιμένοντας να ακούσουν τη μηχανή».
Για την ίδια η έξοδος υπήρξε εφιαλτική. «Ήμασταν μια κουρελού από ανθρώπους που έπρεπε να τα βγάλουμε πέρα και ήταν θαύμα που δεν φαγωθήκαμε μεταξύ μας δεδομένου του ότι ήμασταν διαφορετικών πολιτικών πεποιθήσεων. Μας ένωνε η ίδια ανάγκη να φτάσουμε κάπου» θυμάται. «Έχοντας λοιπόν ανάγκη να φύγουμε και να μην ξαναγυρίσουμε, καθένας πήρε μαζί του ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Οι γλύπτες πήραν σφυριά, οι μουσικοί νότες, οι συγγραφείς βιβλία και εγώ κουβαλούσα ένα σίδερο σιδερώματος που μου έδωσε η μάνα μου. Στο πλοίο έκανα παρέα με τον Κορνήλιο Καστοριάδη, τον γλύπτη Κώστα Κουλεντιανό, την Ελένη Σταθοπούλου και άλλους. Ο Καστοριάδης ήταν ένας πολύ ευχάριστος και ανοιχτόκαρδος άνθρωπος. Σκληρός μπορούσε να γίνει μόνον αν είχε πνευματικές διαφορές. Ήταν ιδανικός στην παρέα. Πάντα με χιούμορ, κέφι και χωρίς κανένα κόμπλεξ».
Η οδύσσεια διήρκεσε μια ολόκληρη εβδομάδα. Οι επιβάτες έφτασαν στην πόλη Τάραντα της Ιταλίας και από εκεί ταξίδεψαν για τη Ρώμη με ένα τρένο που ήταν για ζώα, πεσμένοι ο ένας πάνω στον άλλον. «Σκεφτείτε μέσα σε αυτό το τρένο να έχουν τιγκάρει τα βαγόνια και να έχουν φράξει τα παράθυρα από πράγματα». Στη συνέχεια πήραν άλλο τρένο για τα ελβετικά σύνορα. «Μολονότι δεν είχαμε μπει στον Τάραντα, επειδή υπήρχε φήμη για πανούκλα ,οι Ελβετοί μας εμβολίασαν και μας τρέλαναν στο…απολυμαντικό. Μετά επιβιβαστήκαμε σε άλλο τρένο για τη Γαλλία. Φτάσαμε στο Παρίσι στις 28 Δεκεμβρίου, μαύρα μεσάνυχτα. Το Παρίσι μάς φάνηκε θλιβερό και κακοφωτισμένο, καμία σχέση με την Πόλη του Φωτός».
Όλοι είχαν αφήσει πίσω τους κάτι. Η Νέλλη Ανδρικοπούλου την οικογένειά της. «Έφυγα 24 χρόνων. Στο Παρίσι έκανα γλυπτική με τον δάσκαλο Οσσίπ Ζατκίν, έναν διάσημο γλύπτη. Έμεινα μόλις δύο χρόνια διότι αρρώστησε η μητέρα μου, έπρεπε να επιστρέψω στην Ελλάδα. Αυτό ήταν το μέγα δράμα της ζωής μου. Αλλά μετά παντρεύτηκα τον Νίκο Εγγονόπουλο, χώρισα, άνοιξε η σχολή των ξεναγών σπούδασα και εξάσκησα το συγκεκριμένο επάγγελμα 35 χρόνια. Επί είκοσι χρόνια δεν είχα ΙΚΑ».
Προσφάτως, και με την παρότρυνση φίλων της, αποφάσισε να γράψει το βιβλίο «Το ταξίδι του Ματαρόα, 1945» (Εκδόσεις Εστίας). Σε αυτό θα βασιστεί και η ομιλία της στο Γαλλικό Ινστιτούτο ενώ, όπως αναφέρει, η χαρά της για την υποτροφία που θα ανακοινωθεί εκείνη τη βραδιά είναι τεράστια. «Σαν να δίνει ο Μερλιέ ακόμα μια υποτροφία από τον άλλο κόσμο».

Υ.Γ. Ταξιδεύει προς τον Όλυμπο η Μεγάλη Φίλη της Ελλάδας η Ζακλίν ντε Ρομιγύ.
Η εξέχουσα Γαλλίδα ελληνίστρια της εποχής μας – τελευταία; -με διεθνή αναγνώριση. Αφιέρωσε ολοκληρωτικά τη ζωή της στη μελέτη και στη προβολή των ελληνικών γραμμάτων. Το έργο της διατρέχει ολόκληρο το φάσμα του ελληνικού θαύματος. Από τον Όμηρο και τον Πίνδαρο, ως το κορύφωμα του 5ου αιώνα της Αθήνας, με τα κείμενα της ιστορίας, της τραγωδίας, της φιλοσοφίας.
Η ακαδημαϊκός Ζακλίν ντε Ρομιγύ, γεμάτη αγάπη και θαυμασμό για τα ελληνικά επιτεύγματα, θεωρούσε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι ως τις μέρες μας, η πηγή και η τροφός του πολιτισμού.
Στις παρακμιακές μέρες μας, η απώλεια της είναι οδυνηρή, ανα­ντικατάστατη.
«ω περίλαμπρη πόλη, που μενεξέδες σε στεφανώνουν, χιλιοτραγουδισμένη…Αθήνα» (Πίνδαρος)
Έφυγε Αυτή που άδολα σε αγάπησε και ανάλωσε όλη τη ζωή της στη διάδοση του μεγαλείου σου. Τώρα είσαι χίλιες φορές πιο φτωχή και απελπιστικά μόνη?
Στον ιερό βράχο της Ακρόπολης με χρυσά γράμματα θα χαράξεις «Η Ελλάδα ευγνωμονούσα, σε ευχαριστεί Ζακλίν ντε Ρομιγύ»

Εύχομαι καλές γιορτές
σε όλους, υγεία και αντοχή.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.