του ΜΑΗ ΚΟΡΑΚΙΑΝΙΤΗ 

Κάμερες θέλει να τοποθετήσει ο δήμαρχος Αθηναίων στις παιδικές χαρές. Και η δικαιολογία από πλευράς εκπροσώπων του Δήμου ακούγεται τόσο λογική, τόσο συμπονετική, τόσο υπέρ του πολίτη που εκ πρώτης όψεως είσαι έτοιμος να συγκινηθείς και να συναινέσεις. ΄Εχουν αυξηθεί, λέει, οι βανδαλισμοί στις παιδικές χαρές: κούνιες, τσουλήθρες, τραμπάλες κείτονται ολόγυρα σαν παραπεταμένα κουφάρια ενός ακήρυχτου πολέμου (εγώ θα πρόσθετα και το απαραίτητο «στολίδι» κάθε δημόσιου χώρου, τα σκουπίδια). Επιπλέον, λέει, ότι έχει αυξηθεί η «νεανική εγκληματικότητα»: μεγαλύτερα δηλαδή παιδιά που επιτίθενται σε μικρότερα για να τους αρπάξουν κινητά τηλέφωνα και χρήματα. Τέλος ο εκπρόσωπος του Δήμου επικαλέστηκε και την προστασία των παιδιών από τις «ορέξεις» των παιδεραστών. Μια ανάλογη επιχειρηματολογία ανέπτυξε και ο υπουργός Δικαιοσύνης (παιδεραστές, βιαστές) για να υπεραμυνθεί της ψήφισης της τροπολογίας που επιτρέπει την προληπτική λειτουργία καμερών σε δημόσιες συναθροίσεις.
Οι πρώτες λήψεις βέβαια των καμερών δεν αφορούσαν «κακοποιά στοιχεία», αλλά… (προσοχή σε αυτό το σημείο, γιατί η δουλειά μυρίζει… πιέζω ψυχολογικά, εκφοβίζω και εντέλει αποτρέπω όσους διαφωνούν με τις πολιτικές μου να βγαίνουν στο δρόμο και να φωνάζουν) διαδηλωτές από την πορεία του Πολυτεχνείου στις 17 Νοέμβρη του 2007, η οποία – παρότι δεν έγιναν βίαια επεισόδια – καταγράφηκε από το σύστημα C41 (ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης το οποίο απέκτησε η χώρα έπειτα από απαίτηση των διοργανωτών της Ολυμπιάδας).
Σε αμέσως επόμενη φάση ο ηλεκτρονικός χαφιές μπήκε σε λειτουργία (δίχως καθόλου να πτοηθεί από τις ενστάσεις και την παραίτηση σύσσωμης σχεδόν της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων) και κατέγραψε την ογκώδη πορεία για το «Ασφαλιστικό». Κρίνοντας από τον τρόπο που «με το καλημέρα σας» λειτούργησαν αυτά τά συστήματα (τα οποία σημειωτέον κόστισαν πανάκριβα και ωφέλησαν βεβαίως τα μέγιστα όσους τα εμπορεύτηκαν στην ελληνική κυβέρνηση) οι αναφορές σε βιαστές και παιδεραστές ακούγονται σαν μια πονεμένη, χιλιοειπωμένη ιστορία που δύσκολα πείθει υποψιασμένους πολίτες. Ενδεικτικό μάλιστα της υποκρισίας και του παραλογισμού που εμφωλεύουν σε αυτό το υπερβολικό ενδιαφέρον για την υποτιθέμενη δημόσια ασφάλεια, είναι η πρόσφατη αποκάλυψη ότι στη θέση του υπαρχηγού της κατασκήνωσης του Δήμου στον ΄Αγιο Ανδρέα είχε διοριστεί παιδοψυχολόγος, ο οποίος έπειτα από καταγγελίες παιδιών και γονέων δικάζεται για αποπλάνηση ανηλίκων και ασέλγεια με ανήλικο έναντι αμοιβής κατ εξακολούθηση (οι αποκαλύψεις για το τι γινόταν στην κατασκήνωση έγιναν έπειτα από δύο χρόνια, τόσο μεγάλη ήταν η μέριμνα της Δημοτικής Αρχής για τα του οίκου της). Θα μπορούσε λοιπόν να σκεφτεί κάποιος ότι ο δήμαρχος Αθηναίων, αν ήθελε σώνει και καλά να προστατεύσει τους δημότες του, θα έπρεπε μάλλον να ψάξει και να βρεί κάποιους άλλους πιο σύνθετους και οπωσδήποτε πιο ουσιαστικούς τρόπους παρακολούθησης (πάντως όχι τα ψυχρά γυάλινα, περιστρεφόμενα μάτια που θέλει να τοποθετήσει στις παιδικές χαρές) και να τους στρέψει προς τα μέσα-προς την εσωτερική δομή του Δήμου που διοικεί- σε μια προσπάθεια ενδοσκόπησης του τρόπου που λειτουργούν οι υπηρεσίες του και ειδικότερα  του τρόπου που γίνονται οι προσλήψεις, ώστε να εξασφαλίσει στους πολίτες ότι τα παιδιά τους (όπως και οι λοιπές υπηρεσίες που του έχουν εμπιστευτεί) βρίσκονται πράγματι σε καλά χέρια.  Διάβαζα επιπλέον ότι στην Καρδίτσα οι εργαζόμενοι στον Ο.Τ.Ε ανακάλυψαν αίφνης – χωρίς να μπορέσουν να βρουν ποιος την τοποθέτησε – κάμερα παρακολούθησης στο σύλλογο των τεχνικών. (΄Ακρη δεν βρήκαν, αλλά ειπώθηκε ανεπίσημα ότι η κάμερα είχε τοποθετηθεί από ιδιωτική εταιρεία που είχε σύμβαση με τον Ο.Τ.Ε.).
Δεν είναι ούτε φρόνιμο, ούτε έξυπνο, από την πλευρά μας να σπεύδουμε να αποδεχτούμε άκριτα διάφορα μέτρα που μας πλασάρουν μέτρα που θαμπώνουν, επειδή προς στιγμή δίνουν την εντύπωση ότι θα δώσουν ως από μηχανής θεός τη μαγική λύση. Στην στήλη του Ιού της Ελευθεροτυπίας του Σαββάτου 15/12/2007 υπάρχει μια ενδιαφέρουσα μελέτη για την εγκληματικότητα στη Μ. Βρετανία. Σε άρθρο με τον τίτλο «Δημοκρατία κλειστού κυκλώματος» διαβάζουμε ότι «η Βρετανία ήταν η πρώτη χώρα που μετέτρεψε τις κάμερες ελέγχου της κυκλοφορίας σε σταθμούς ελέγχου διαδηλωτών. ΄Ηταν το 1984, όταν η κυβέρνηση Θάτσερ συνέδεσε τις 145 κάμερες της τροχαίας με τα κεντρικά γραφεία της Σκότλαντ Γιαρντ για να αντιμετωπίσει τις διαδηλώσεις των εξεγερμένων ανθρακωρύχων. Σήμερα οι κάμερες στη Βρετανία ξεπερνούν τα 4,2 εκατ., ενώ υπολογίζεται ότι κάθε Λονδρέζος που ξεμυτάει από το σπίτι του φιλμάρεται 300 φορές». Με τέτοιο υποδειγματικό σύστημα παρακολούθησης θα περίμενε κανείς, αν μη τι άλλο, να έχει μειωθεί σημαντικά η εγκληματικότητα. Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. «Σύμφωνα με τις τελευταίες στατιστικές, παρά το γεγονός ότι πέρυσι η συνολική εγκληματικότητα έπεσε κατά δύο μονάδες, στο ίδιο χρονικό διάστημα αυξήθηκαν κατά 13% οι κλοπές στους δρόμους και οι επιθέσεις σε δημόσιους χώρους, δηλαδή τα εγκλήματα ακριβώς που υποτίθεται ότι αποτρέπουν οι κάμερες». ΄Ερευνα του Πανεπιστημίου Leicester κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «μόνο σε κλειστούς χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων είναι αποτελεσματικός αυτός ο μηχανισμός παρακολούθησης. Στα πάρκινγκ του μετρό και του κέντρου του Λονδίνου παρατηρήθηκε σημαντική υποχώρηση των κλοπών, έως και 73%. Σε όλες όμως τις άλλες περιοχές που καλύπτονταν από κάμερες οι εγκληματολόγοι δεν διαπίστωσαν καμία ουσιώδη αλλαγή. Τελικό συμπέρασμα της έρευνας: η χρήση των καμερών δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επιτυχής. Κόστισε πολλά χρήματα και δεν απέφερε το προσδοκώμενο όφελος».
Είναι δυνατό να θέλουμε στα αλήθεια μια κοινωνία που να βρίσκεται 24 ώρες το 24ωρο υπό επιτήρηση; Μια κοινωνία που οι πολίτες της εθίζονται στην ιδέα ότι οι κινήσεις τους παρακολουθούνται και καταγράφονται από ένα γυάλινο μάτι, το ηλεκτρονικό μάτι του Κράτους, κι όχι από το εσωτερικό μάτι της συνείδησης του καθένα; Λες και τέτοιες πλαστογραφημένες, κατ απαίτηση των καμερών, νομότυπες συμπεριφορές δεν θα βρουν τα τυφλά σημεία, που ως γνωστό πάντα υπάρχουν- εκεί που οι ηλεκτρονικές ματιές του κράτους λόγω καθορισμένων μοιρών περιστροφής δεν διεισδύουν- για να ασκήσουν την ελευθερία της (απωθημένης) βούλησής τους. Σε μια κοινωνία βαθύτατα διαιρεμένη, κατακερματισμένη από έντονες οικονομικές και κοινωνικές αντιθέσεις, μια κοινωνία δίχως πραγματική συνοχή όλοι εκείνοι-κι είναι η πλειονότητα – που αισθάνονται ότι δεν έχουν συμμετάσχει στη συνδιαμόρφωση των μεγάλων επιλογών και των καίριων αποφάσεων είναι εν δυνάμει φορείς παραβατικών συμπεριφορών. Αυτό το ξέρει και η κουτσή Μαρία. Κοινωνίες που γνωρίζουν συστηματικές πράξεις βανδαλισμού, κοινωνίες που «φοβάσαι να κυκλοφορήσεις» είναι κοινωνίες με «εσωτερικό εχθρό». Είναι κοινωνίες στις οποίες οι αγεφύρωτες και κραυγαλέες αντιθέσεις έχουν αποξενώσει μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και έχουν κατασκευάσει πολίτες  «στριμωγμένους στη γωνία» δίχως την ικανότητα, την παιδεία, τη θέληση και τα μέσα να (αντι)δράσουν και να σκεφτούν πολιτικά, δηλαδή ριζοσπαστικά, και γι αυτό σε κατάσταση (αυτο)καταστροφικής απόγνωσης – κι όποιον πάρει ο Χάρος. Δεν μπορεί η αστυνόμευση στην πιο εξελιγμένη της μορφή με τους ηλεκτρονικούς χαφιέδες σε κάθε γωνιά του δρόμου να είναι το ζητούμενο δυναμικών, ελεύθερων κοινωνιών που εμπνέονται από τα ιδεώδη του Διαφωτισμού, από τις αρχές της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης και έχουν χωνέψει το μεγαλειώδες προμηθεϊκό συμπέρασμα του ριζοσπαστικού Διαφωτισμού, ότι ο άνθρωπος δε γεννιέται ούτε «είναι», αλλά σε σημαντικό (κι ελπιδοφόρο) βαθμό γίνεται. Γινόμαστε από θεσμούς που τους φτιάχνουμε και μας φτιάχνουν και από τις (παιδευτικές) σχέσεις με τους συνανθρώπους μας, πράγματα σίγουρα όχι απλά και εύκολα, που προαπαιτούν (πολιτικό) διάλογο μέσα σε συνθήκες ίσων ευκαιριών για όλους- σε συνθήκες που δημιουργούν και κατοχυρώνουν όρους συμμετοχής όλων κι όχι όρους πόλωσης και αποκλεισμού. Το «κακό» επομένως όσο αποτρόπαιο κι αν είναι –  δεν μπορούμε να το «μεταφυσικοποιούμε», να το φορτώνουμε σε «καλικάντζαρους» και «δαίμονες», αλλά να το αναζητούμε στο ατομικό και συλλογικό μας «εγώ», στις πολιτικές επιλογές μας, στις πράξεις μας, στις «στρατηγικές επιβίωσής μας», στο ιστορικό μας γίγνεσθαι.
Η διαμόρφωση ελεύθερων συνειδήσεων που γνωρίζουν να διεκδικούν και να εξεγείρονται, αλλά και να αυτοπεριορίζονται:  αυτό θα έπρεπε να είναι το στοίχημα κάθε σοβαρής παιδευτικής διαδικασίας (εντός και εκτός σχολείων) και οι αξιόπιστες πολιτικές προτάσεις και διεργασίες δεν μπορούν παρά να είναι επί της ουσίας πάνδημες παιδευτικές διαδικασίες οι οποίες αποβλέπουν στην ενεργοποίηση και αφύπνιση όλων- στη δημιουργία δηλαδή υπεύθυνων, κριτικά σκεπτόμενων και ενεργών πολιτών που υλοποιούν τις μεγάλες συλλογικές προσπάθειες.
Η αστυνόμευση και οι κάμερες είναι λύσεις ξεφτίλας, λύσεις ήττας, λύσεις σάπιων κοινωνιών (και των ακόμη πιο σάπιων πολιτικών και πνευματικών ηγεσιών τους) που παρασιτοζωούν σε βάρος του ανθρώπου και της φύσης και δε δίνουν δεκάρα τσακιστή για το κοινό καλό. Και προς επίρρωση των πιο πάνω ας θυμηθούμε 2.500 χρόνια πριν τον Ηρόδοτο, ο οποίος από τότε γνώριζε πολύ καλά αυτό που εμείς- στρουθοκαμηλίζοντας- αρνούμαστε να κοιτάξουμε κατάματα: « Οι Αθηναίοι λοιπόν έγιναν πιο δυνατοί. Αυτό δεν είναι το μόνο γεγονός που αποδεικνύει ότι η ισηγορία είναι σπουδαίο πράγμα. Όσον καιρό οι Αθηναίοι είχαν τυραννική κυβέρνηση ήσαν ασθενέστεροι από όλους τους γείτονές τους, μόλις όμως απαλλάχθηκαν από τυράννους πρώτευαν με μεγάλη διαφορά. Τούτο φανερώνει ότι την εποχή που ήσαν υποταγμένοι δεν έδειχναν καλή διάθεση, γιατί έβλεπαν ότι εργάζονταν για δυνάστη, μόλις όμως απελευθερώθηκαν, ο καθένας συνεργαζόταν με προθυμία ξέροντας ότι το κάνει για τον ίδιο τον εαυτό του».

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.